Utwór pracowniczy to utwór stworzony przez pracownika w ramach obowiązków ze stosunku pracy. Jeżeli ustawa lub umowa o pracę nie stanowią inaczej, autorskie prawa majątkowe do niego nabywa pracodawca z chwilą przyjęcia utworu, ale tylko w zakresie wynikającym z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron (art. 12 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Przy programach komputerowych tego ograniczenia nie ma (art. 74 ust. 3). Przy zleceniu i B2B prawa przechodzą tylko na podstawie pisemnej umowy.
W pigułce
- Pracodawca nabywa prawa do utworu pracownika. Tylko jeżeli utwór powstał w ramach obowiązków ze stosunku pracy.
- Nabycie następuje z chwilą przyjęcia utworu. Nie w momencie jego stworzenia.
- Milczenie pracodawcy przez 6 miesięcy oznacza przyjęcie. Strony mogą ustalić inny termin.
- Zakres praw wyznacza cel umowy o pracę. Pracodawca nie może korzystać z utworu w dowolny sposób.
- Programy komputerowe należą do pracodawcy w pełni. Bez ograniczenia celem umowy.
- Utwory stworzone poza obowiązkami zostają przy pracowniku. Nawet jeżeli powstały w godzinach pracy.
- Umowa zlecenia i B2B to nie stosunek pracy. Tam prawa przechodzą tylko na podstawie pisemnej umowy.
- Prawa osobiste zostają przy pracowniku. Pracodawca nabywa wyłącznie prawa majątkowe.
Kiedy utwór jest utworem pracowniczym
- Istnieje stosunek pracy. Przepis dotyczy umowy o pracę, a nie umowy zlecenia, umowy o dzieło czy współpracy B2B.
- Utwór powstał w wyniku wykonywania obowiązków pracowniczych. Tworzenie musi należeć do zakresu obowiązków pracownika.
- Pracodawca przyjął utwór. Do tego momentu prawa zostają przy pracowniku.
Przykład. Specjalista IT ma w umowie obowiązek administrowania bazą danych. W wolnej chwili zaprojektował logo firmy. Projektowanie grafiki nie należy do jego obowiązków, więc prawa do logo zostają przy nim, dopóki strony nie zawrą osobnej umowy.
Przyjęcie utworu
Pracodawca nabywa prawa dopiero z chwilą przyjęcia utworu (art. 12 ust. 1). Może przyjąć utwór wprost, ale może też milczeć. Jeżeli w ciągu sześciu miesięcy od dostarczenia utworu nie zawiadomi pracownika o nieprzyjęciu albo o uzależnieniu przyjęcia od zmian, uważa się, że utwór przyjął bez zastrzeżeń (art. 13). Strony mogą ustalić inny termin.
Jakie prawa nabywa pracodawca
Pracodawca nabywa prawa w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron. Nie oznacza to swobody korzystania z utworu w każdy sposób.
- Projekt ulotki na lokalną akcję nie daje automatycznie prawa do kampanii billboardowej w kilku krajach.
- Posty na firmowy profil nie dają automatycznie prawa do wydania ich w płatnym e-booku.
- Film instruktażowy dla nowych pracowników nie daje automatycznie prawa do sprzedaży go jako kursu online.
Nasze stanowisko. Jeżeli firma planuje szersze korzystanie z utworów pracowników, warto to uregulować w umowie o pracę albo w osobnym porozumieniu. Bez takiego zapisu zakres praw trzeba odczytywać z celu umowy, a to łatwo prowadzi do sporu.
Jeżeli pracodawca w ciągu dwóch lat od przyjęcia nie przystąpi do rozpowszechniania utworu, który miał być rozpowszechniony, pracownik może wyznaczyć mu na piśmie termin. Po jego bezskutecznym upływie prawa wracają do twórcy, chyba że umowa stanowi inaczej (art. 12 ust. 2). Z chwilą przyjęcia pracodawca nabywa też własność nośnika utworu, chyba że umowa stanowi inaczej (art. 12 ust. 3).
Programy komputerowe
Przy programach reguła jest szersza. Prawa majątkowe do programu stworzonego przez pracownika w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy przysługują pracodawcy, o ile umowa nie stanowi inaczej (art. 74 ust. 3). Nie ma tu ograniczenia celem umowy o pracę.
Przykład. Inżynier zatrudniony do obsługi linii produkcyjnej napisał w domu program optymalizujący pracę maszyn. Tworzenie oprogramowania nie należało do jego obowiązków, więc art. 74 ust. 3 nie działa i prawa do kodu zostają przy nim.
Wynagrodzenie pracownika za utwór
Umowa o pracę może przewidywać dodatkowe wynagrodzenie za utwory, na przykład premie albo udział w przychodach. Obowiązek regularnego informowania twórcy o przychodach z utworu nie dotyczy utworów pracowniczych (art. 47¹ ust. 6 pkt 3).
Umowa zlecenia, dzieło i B2B
Przepisy o utworach pracowniczych nie dotyczą umów cywilnoprawnych. Gdy grafik albo programista pracuje na zleceniu albo prowadzi własną firmę, prawa przechodzą na zamawiającego tylko na podstawie pisemnej umowy o przeniesienie praw. Co powinna zawierać, opisujemy w artykule umowa o przeniesienie praw autorskich.
Co zostaje przy pracowniku
Pracodawca nabywa tylko prawa majątkowe. Pracownik zachowuje autorskie prawa osobiste, w tym prawo do autorstwa i do oznaczenia utworu nazwiskiem (art. 16). Szczegóły w artykule autorskie prawa osobiste.
Najczęstsze pytania
Nie. Tylko do utworów, które powstały w ramach obowiązków pracowniczych, i tylko w granicach celu umowy o pracę.
Z chwilą przyjęcia utworu. Jeżeli przez 6 miesięcy od dostarczenia nie zgłosi zastrzeżeń, uważa się, że utwór przyjął.
Co do zasady nie. Prawa majątkowe do programu stworzonego w ramach obowiązków przysługują pracodawcy, o ile umowa nie stanowi inaczej.
Nie. Przy współpracy B2B prawa przechodzą tylko na podstawie pisemnej umowy o przeniesienie praw.
Krótka odpowiedź na pytanie kosztuje 59 zł. Porada z analizą krótkiego dokumentu, na przykład umowy o pracę, kosztuje 99 zł.
Spór z pracodawcą o prawa do utworu?
Opisz, co stworzyłeś i na jakiej podstawie pracujesz. Ocenimy, do kogo należą prawa.
Podstawa prawna
- ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 24): art. 12, 13, 16, 47¹ ust. 6 pkt 3, 74 ust. 3
- Stan prawny na 5 października 2026 r.
Redakcja Proste Prawo 24
Portal prawny Proste Prawo 24. Wyjaśniamy przepisy na przykładach z praktyki. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
biuro@prosteprawo24.pl