Strona główna › Odszkodowania › Śmierć osoby bliskiej

Udział w sprawie karnej. Oskarżyciel posiłkowy i obowiązek naprawienia szkody

W sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego pokrzywdzony może działać jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego (art. 53 k.p.k.), a w razie jego śmierci jego prawa mogą wykonywać osoby najbliższe (art. 52 § 1 k.p.k.). Na wniosek pokrzywdzonego sąd skazujący orzeka obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za krzywdę (art. 46 § 1 k.k.).

Termin, którego nie wolno przegapić

Oświadczenie, że będziesz działał jako oskarżyciel posiłkowy, możesz złożyć aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej (art. 54 § 1 k.p.k.).

Obowiązek naprawienia szkody w wyroku karnym

Sąd orzekając obowiązek naprawienia szkody stosuje przepisy prawa cywilnego, ale nie zasądza renty (art. 46 § 1 k.k.). Gdy orzeczenie tego obowiązku jest znacznie utrudnione, sąd może zamiast niego orzec nawiązkę, a w razie śmierci pokrzywdzonego nawiązkę na rzecz osoby najbliższej (art. 46 § 2 k.k.).

Naszym zdaniem udział w procesie karnym warto połączyć z równoległym zgłoszeniem roszczeń do ubezpieczyciela OC sprawcy, bo rentę i pełne odszkodowanie łatwiej uzyskać w postępowaniu cywilnym.

Ile masz czasu

Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się co do zasady po trzech latach od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, nie później jednak niż po dziesięciu latach od zdarzenia (art. 442¹ § 1 k.c.).

Jeżeli szkoda wynikła z przestępstwa, na przykład z wypadku drogowego, za który sprawca odpowiada karnie, termin wynosi dwadzieścia lat od dnia jego popełnienia (art. 442¹ § 2 k.c.).

Zgłoszenie roszczenia ubezpieczycielowi przerywa bieg przedawnienia, który biegnie na nowo od dnia otrzymania pisemnej decyzji (art. 819 § 4 k.c.).

Co możesz zrobić teraz

Ustal sygnaturę sprawy w prokuraturze i poproś o dostęp do akt.
Złóż oświadczenie o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego przed rozpoczęciem przewodu sądowego.
Złóż wniosek o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody.

Bezpłatna ocena sprawy

Opisz, co się wydarzyło. Prawnik odpowie, czego możesz żądać i jakie masz terminy. Ocena nic nie kosztuje i do niczego nie zobowiązuje.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 490)

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 383 ze zm.)

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

BEZPŁATNA OCENA

Opisz swoją sprawę

Odpowiedź prawnika na piśmie, bez opłat i zobowiązań.