Narzędzie · prawo autorskie
Czy to dozwolony użytek?
Sprawdź, czy możesz bez zgody autora skorzystać z cudzego zdjęcia, tekstu, filmu albo muzyki. Test przeprowadzi Cię przez warunki z ustawy o prawie autorskim.
Sprawdź, czy możesz użyć cudzego utworu
Utworem jest np. zdjęcie, tekst, film, muzyka, grafika, rzeźba albo budynek.
Twoja sytuacja jest nietypowa? Zapytaj prawnika online. Pisemna odpowiedź od 59 zł, wycena do 24 godzin roboczych.
Zadaj pytanie »Czym jest dozwolony użytek
Co do zasady z cudzego utworu można korzystać tylko za zgodą autora. Ustawa o prawie autorskim przewiduje jednak sytuacje, w których wolno to robić bez zgody i bez płacenia. To właśnie dozwolony użytek. Każdy z jego rodzajów ma własne warunki i trzeba spełnić je wszystkie.
Dwie zasady obowiązują zawsze. Trzeba podać imię i nazwisko twórcy oraz źródło, na ile to możliwe (art. 34). Dozwolony użytek nie może też naruszać normalnego korzystania z utworu ani godzić w słuszne interesy twórcy (art. 35).
Najczęstsze rodzaje dozwolonego użytku
| Sytuacja | Najważniejszy warunek | Podstawa |
|---|---|---|
| Własny użytek osobisty | Tylko Ty i osoby bliskie, bez publicznego udostępniania | art. 23 |
| Relacja z wydarzenia | Tylko w granicach potrzebnych do informacji | art. 26 |
| Edukacja i nauka | Instytucja oświatowa, cel dydaktyczny, bez zarobku | art. 27 |
| Cytat | Fragment w samodzielnym utworze, uzasadniony celem cytatu | art. 29 |
| Parodia, pastisz, karykatura | W granicach praw tych gatunków | art. 29¹ |
| Przypadkowe włączenie | Utwór nie ma znaczenia dla Twojego materiału | art. 29² |
| Przestrzeń publiczna | Utwór wystawiony na stałe na ulicy lub placu | art. 33 pkt 1 |
Cytat, czyli najczęstszy problem
Cytat jest dozwolony, gdy Twój materiał jest samodzielną całością, a cudzy fragment tylko go uzupełnia. Cel cytatu musi być konkretny: wyjaśnienie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie albo prawa gatunku (art. 29). Całe zdjęcie albo krótki utwór można przytoczyć w całości, ale tylko wtedy, gdy wymaga tego cel cytatu.
Przykład. Blogerka recenzuje książkę i przytacza dwa zdania, które krytykuje. To cytat. Ta sama blogerka wkleja do wpisu o wakacjach cudze zdjęcie plaży tylko dlatego, że ładnie wygląda. To nie jest cytat, bo zdjęcie nie służy wyjaśnieniu ani analizie, a jedynie ozdabia tekst.
Więcej w artykule Prawo cytatu. Jak legalnie cytować tekst, zdjęcie i film.
Cudze zdjęcie na stronie albo w mediach społecznościowych
Publikacja całego cudzego zdjęcia na stronie firmowej, w sklepie internetowym albo na profilu w mediach społecznościowych zwykle nie mieści się w dozwolonym użytku. Potrzebna jest zgoda autora, czyli licencja. Bez niej autor może żądać usunięcia zdjęcia, naprawienia szkody albo zapłaty wynagrodzenia (art. 79).
Najczęstsze pytania
Czy mogę użyć zdjęcia z internetu na swojej stronie?
Zwykle nie. Publikacja całego cudzego zdjęcia wymaga zgody autora. Wyjątkiem może być cytat w Twoim własnym materiale, gdy zdjęcie służy wyjaśnieniu, analizie albo polemice (art. 29 ustawy o prawie autorskim).
Czy podanie źródła wystarczy?
Nie. Podanie autora i źródła jest obowiązkiem przy dozwolonym użytku (art. 34), ale samo w sobie nie daje prawa do korzystania z utworu.
Czy mem z cudzym zdjęciem jest legalny?
Może być, jeżeli jest prawdziwą parodią, pastiszem albo karykaturą i korzysta z oryginału tylko w granicach tych gatunków (art. 29¹).
Czy mogę skopiować film dla rodziny?
Tak, w ramach własnego użytku osobistego, jeśli utwór był już rozpowszechniony i nie udostępniasz go publicznie (art. 23).
Czy mogę fotografować budynki i rzeźby na ulicy?
Tak. Wolno rozpowszechniać utwory wystawione na stałe na ogólnie dostępnych drogach, ulicach, placach i w ogrodach, ale nie do tego samego użytku (art. 33 pkt 1).
Podstawa: ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 24 ze zm.), art. 17, 23, 26, 27, 29, 29¹, 29², 33, 34, 35, 41 i 79. Stan prawny na 10 października 2026 r. Wynik testu ma charakter orientacyjny.