Różnica między odszkodowaniem a zadośćuczynieniem polega na tym, co każde z nich wyrównuje. Odszkodowanie obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, i korzyści, które mógłby osiągnąć (art. 361 § 2 k.c.). Zadośćuczynienie to odpowiednia suma za doznaną krzywdę, czyli ból i cierpienie (art. 445 § 1 k.c.). Po wypadku poszkodowany może żądać obu.
W pigułce
- Odszkodowanie wyrównuje szkodę majątkową. Straty i utracone korzyści.
- Zadośćuczynienie rekompensuje krzywdę. Ból, cierpienie, stres.
- Po wypadku można żądać obu. To dwa różne roszczenia.
- Odszkodowanie obejmuje wszystkie koszty leczenia. Także prywatne, jeżeli są celowe.
- Ubezpieczyciel OC pokrywa też rehabilitację spoza NFZ. Gdy jest uzasadniona.
- Przy utracie zdolności do pracy należy się renta.
- Rodzina zmarłego ma własne roszczenia. Odszkodowanie i zadośćuczynienie.
Czym jest odszkodowanie
Odszkodowanie wyrównuje szkodę majątkową. Może to być szkoda w mieniu, na przykład uszkodzone auto, albo szkoda majątkowa związana z uszkodzeniem ciała, na przykład koszty leczenia i utracone zarobki. Naprawienie szkody może polegać na przywróceniu stanu poprzedniego albo na zapłacie (art. 363 § 1 k.c.).
Co obejmuje odszkodowanie po wypadku
- Koszty leczenia, w tym leki, rehabilitację, dietę i dojazdy na wizyty (art. 444 § 1 k.c.).
- Koszty opieki osób trzecich w czasie leczenia, także gdy opiekę sprawowali bliscy.
- Utracone zarobki za czas niezdolności do pracy.
- Rentę, gdy poszkodowany utracił zdolność do pracy, wzrosły jego potrzeby albo zmniejszyły się widoki na przyszłość (art. 444 § 2 k.c.).
- Koszty przygotowania do innego zawodu, gdy poszkodowany stał się inwalidą.
Koszty leczenia obejmują wszystkie koszty, które dają realną szansę poprawy zdrowia, a nie tylko świadczenia z NFZ (wyrok SN z 12 grudnia 2002 r., II CKN 1018/00). Ubezpieczyciel z OC sprawcy pokrywa także uzasadnione i celowe koszty leczenia i rehabilitacji niefinansowane ze środków publicznych (uchwała SN z 19 maja 2016 r., III CZP 63/15).
Roszczenia rodziny po śmierci poszkodowanego
- zwrot kosztów leczenia i pogrzebu dla tego, kto je poniósł (art. 446 § 1 k.c.),
- renta dla osób, wobec których zmarły miał obowiązek alimentacyjny (art. 446 § 2 k.c.),
- odszkodowanie dla najbliższych, gdy ich sytuacja życiowa znacznie się pogorszyła (art. 446 § 3 k.c.),
- zadośćuczynienie dla najbliższych za krzywdę (art. 446 § 4 k.c.).
Czym jest zadośćuczynienie
Zadośćuczynienie rekompensuje krzywdę, czyli cierpienia fizyczne i psychiczne. Szkodę majątkową można wyliczyć z rachunków i zaświadczeń. Krzywdy wyliczyć się nie da, dlatego jej wysokość ocenia sąd, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności. Szerzej piszemy o tym w artykule czym jest zadośćuczynienie.
Nasze stanowisko. Najczęściej pomijane pozycje odszkodowania to koszty opieki bliskich i dojazdów na rehabilitację. Warto je dokumentować od pierwszego dnia, bo później trudno je odtworzyć.
Najczęstsze pytania
Tak. To dwa odrębne roszczenia.
Tak, jeżeli są uzasadnione i celowe, także gdy NFZ ich nie finansuje.
Tak. Koszty opieki przysługują także wtedy, gdy opiekę sprawowali bliscy.
Najbliżsi członkowie rodziny, a koszty pogrzebu ten, kto je poniósł.
Krótka odpowiedź na pytanie kosztuje 59 zł. Porada z analizą krótkiego dokumentu, na przykład wezwania, mandatu albo wyroku, kosztuje 99 zł.
Nie wiesz, czego możesz żądać po wypadku?
Opisz zdarzenie i obrażenia. Wyjaśnimy, jakie roszczenia przysługują.
Podstawa prawna
- ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny: art. 361, art. 363, art. 444, art. 445, art. 446
- wyrok SN z 12 grudnia 2002 r., II CKN 1018/00
- uchwała SN z 19 maja 2016 r., III CZP 63/15
- Stan prawny na 5 października 2026 r.
Redakcja Proste Prawo 24
Portal prawny Proste Prawo 24. Wyjaśniamy przepisy na przykładach z praktyki. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
biuro@prosteprawo24.pl