Zadośćuczynienie to pieniądze za krzywdę, czyli ból, cierpienie i utratę radości życia. Przy uszkodzeniu ciała lub rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę za doznaną krzywdę (art. 445 § 1 k.c.). Zadośćuczynienie przysługuje też najbliższym zmarłego (art. 446 § 4 k.c.) i przy naruszeniu dóbr osobistych (art. 448 k.c.). Jego wysokość zależy od rozmiaru krzywdy, a nie od tabeli kwot.
W pigułce
- Zadośćuczynienie rekompensuje krzywdę niemajątkową. Ból i cierpienie.
- Przysługuje przy uszkodzeniu ciała, śmierci bliskiej osoby i naruszeniu dóbr osobistych.
- Wysokość zależy od rozmiaru krzywdy. Nie ma tabeli kwot.
- Liczy się też krzywda przyszła. Jeżeli da się ją przewidzieć.
- Procent uszczerbku ma znaczenie pomocnicze.
- Sąd ma swobodę w ocenie. Ale musi ją uzasadnić okolicznościami sprawy.
- Dokumentacja i świadkowie decydują o kwocie.
Kiedy przysługuje zadośćuczynienie
- Uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia, na przykład po wypadku albo błędzie medycznym (art. 445 § 1 k.c.).
- Pozbawienie wolności (art. 445 § 2 k.c.).
- Śmierć osoby najbliższej, dla członków rodziny zmarłego (art. 446 § 4 k.c.).
- Naruszenie dóbr osobistych, takich jak dobre imię czy prywatność (art. 448 k.c.).
Zadośćuczynienie a odszkodowanie
Odszkodowanie wyrównuje szkodę majątkową, czyli straty i utracone korzyści. Zadośćuczynienie rekompensuje krzywdę, czyli cierpienia fizyczne i psychiczne. Po wypadku można żądać obu. Różnice opisujemy w artykule odszkodowanie a zadośćuczynienie.
Od czego zależy wysokość zadośćuczynienia
O rozmiarze należnego zadośćuczynienia pieniężnego winien decydować w zasadzie rozmiar doznanej krzywdy, tj. stopień cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność, czas trwania, nieodwracalność następstw wypadku.
wyrok SN z 30 stycznia 2004 r., I CK 131/03
- stopień i intensywność cierpień fizycznych i psychicznych,
- czas trwania dolegliwości i leczenia,
- nieodwracalność następstw,
- wiek poszkodowanego,
- wpływ zdarzenia na pracę, życie rodzinne i aktywność,
- oszpecenie, na przykład blizny w widocznych miejscach,
- poczucie bezradności i zależności od pomocy innych.
Zadośćuczynienie powinno uwzględniać nie tylko krzywdę istniejącą w chwili orzekania, ale też taką, którą poszkodowany na pewno będzie odczuwał w przyszłości albo którą można przewidzieć z dużym prawdopodobieństwem (wyrok SN z 10 marca 2006 r., IV CSK 80/05).
Procent uszczerbku na zdrowiu
Procent trwałego uszczerbku jest tylko kryterium pomocniczym. Nie ma przelicznika, który zamieniałby procenty na złotówki. O kwocie decyduje ocena całej krzywdy. Brak trwałego uszczerbku nie wyklucza zadośćuczynienia, o czym piszemy w artykule zadośćuczynienie bez trwałego uszczerbku.
Przykład z orzecznictwa. Rowerzystka potrącona przez samochód doznała urazu wielomiejscowego z urazem głowy i wstrząśnieniem mózgu. Skarżyła się na bóle i zawroty głowy, zaburzenia koncentracji i snu oraz lęk przed jazdą. Biegły ocenił uszczerbek neurologiczny na 8 procent. Sąd zasądził 25 000 zł zadośćuczynienia (wyrok SO w Rzeszowie z 12 kwietnia 2012 r., I C 1052/09).
Jak ubiegać się o zadośćuczynienie
- Zgromadzić dokumentację medyczną z całego leczenia.
- Udokumentować wpływ zdarzenia na życie, na przykład opinią psychologa i zeznaniami bliskich.
- Zgłosić roszczenie ubezpieczycielowi sprawcy albo bezpośrednio sprawcy.
- Ocenić propozycję i w razie potrzeby złożyć odwołanie albo pozew.
Nasze stanowisko. Ubezpieczyciele wyceniają krzywdę na podstawie dokumentów. Opis tego, jak zmieniło się życie po wypadku, poparty dokumentacją i zeznaniami, często decyduje o wysokości kwoty.
Przykładowe kwoty przy konkretnym urazie omawiamy w artykule ile za złamaną nogę.
Najczęstsze pytania
Nie ma takiej stawki w przepisach. Sąd ocenia całą krzywdę, a procent uszczerbku jest tylko pomocniczy.
Tak. Najbliżsi członkowie rodziny mogą żądać zadośćuczynienia za swoją krzywdę.
Tak. Sąd ocenia, jaka suma jest odpowiednia w okolicznościach sprawy.
Tak, jeżeli da się ją przewidzieć z dużym prawdopodobieństwem.
Krótka odpowiedź na pytanie kosztuje 59 zł. Porada z analizą krótkiego dokumentu, na przykład wezwania, mandatu albo wyroku, kosztuje 99 zł.
Chcesz ocenić, jakie zadośćuczynienie Ci przysługuje?
Opisz zdarzenie i obrażenia. Wyjaśnimy, od czego zależy kwota.
Podstawa prawna
- ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny: art. 445, art. 446 § 4, art. 448
- wyrok SN z 30 stycznia 2004 r., I CK 131/03
- wyrok SN z 10 marca 2006 r., IV CSK 80/05
- wyrok SO w Rzeszowie z 12 kwietnia 2012 r., I C 1052/09
- Stan prawny na 5 października 2026 r.
Redakcja Proste Prawo 24
Portal prawny Proste Prawo 24. Wyjaśniamy przepisy na przykładach z praktyki. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
biuro@prosteprawo24.pl