Przedawnienie roszczeń następuje co do zasady po sześciu latach, a dla świadczeń okresowych i roszczeń związanych z działalnością gospodarczą po trzech latach (art. 118 k.c.). Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż dwa lata. Po upływie terminu dłużnik może odmówić zapłaty, a przedawnionego roszczenia przeciwko konsumentowi w ogóle nie można dochodzić.
W pigułce
- Podstawowy termin przedawnienia to 6 lat. Art. 118 k.c.
- Przy działalności gospodarczej i świadczeniach okresowych 3 lata.
- Koniec terminu wypada 31 grudnia. Gdy termin wynosi co najmniej dwa lata.
- Roszczenie stwierdzone wyrokiem przedawnia się po 6 latach.
- Termin liczy się od wymagalności roszczenia. Na przykład od dnia po terminie płatności faktury.
- Po przedawnieniu dłużnik może odmówić zapłaty. Przedawnionego długu konsumenta nie można dochodzić.
- Długi sprzed 9 lipca 2018 r. mają przepisy przejściowe. Inne dla konsumentów.
Czym jest przedawnienie
Po upływie terminu przedawnienia dłużnik może uchylić się od zaspokojenia roszczenia (art. 117 § 2 k.c.). Wierzyciel nadal może pozwać, ale jeżeli dłużnik podniesie zarzut przedawnienia, sąd oddali powództwo. Przedawnionego roszczenia przeciwko konsumentowi w ogóle nie można dochodzić (art. 117 § 2¹ k.c.), więc sąd bierze przedawnienie pod uwagę bez zarzutu.
Terminy przedawnienia
- Sześć lat to termin ogólny.
- Trzy lata dotyczą świadczeń okresowych, na przykład czynszu, i roszczeń związanych z działalnością gospodarczą.
- Sześć lat dotyczy roszczeń stwierdzonych prawomocnym wyrokiem albo ugodą sądową. Dla świadczeń okresowych należnych w przyszłości są to trzy lata (art. 125 § 1 k.c.).
- Terminy szczególne wynikają z przepisów szczególnych, na przykład rok dla roszczeń z umowy przedwstępnej albo terminy z art. 442¹ k.c. dla szkód.
Jak liczyć termin
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 k.c.). Jeżeli termin wynosi co najmniej dwa lata, jego koniec przesuwa się na 31 grudnia.
Przykład. Faktura za usługę związaną z działalnością gospodarczą była płatna 10 stycznia 2023 r. Termin przedawnienia wynosi trzy lata i kończy się 31 grudnia 2026 r., a nie 10 stycznia 2026 r.
Przykład. Roszczenie z umowy przedwstępnej przedawnia się po roku. Termin jest krótszy niż dwa lata, więc nie przesuwa się na koniec roku.
Długi sprzed 9 lipca 2018 r.
Nowe terminy wprowadziła ustawa z 13 kwietnia 2018 r., która weszła w życie 9 lipca 2018 r. Do roszczeń powstałych wcześniej i wtedy jeszcze nieprzedawnionych stosuje się co do zasady nowe przepisy (art. 5 ust. 1 tej ustawy).
- Nowy termin krótszy od dawnego. Bieg zaczyna się 9 lipca 2018 r. Jeżeli jednak według dawnego terminu przedawnienie nastąpiłoby wcześniej, decyduje ten wcześniejszy termin (art. 5 ust. 2).
- Roszczenia konsumentów. Do roszczeń przysługujących konsumentom, objętych terminami z art. 118 i art. 125 § 1 k.c., stosuje się dawne przepisy, czyli dawny, dłuższy termin (art. 5 ust. 3).
Dla roszczeń stwierdzonych dawniej wyrokiem dawny termin wynosił dziesięć lat, a nowy wynosi sześć. Przy takich roszczeniach trzeba więc zawsze porównać oba terminy i sprawdzić, który upływa wcześniej.
Nasze stanowisko. Liczenie przedawnienia starych długów wymaga ustalenia dokładnej daty wymagalności i tego, czy bieg nie został przerwany, na przykład pozwem, wnioskiem egzekucyjnym albo uznaniem długu. Bez tych dat łatwo o błąd.
Przedawnienie roszczeń o naprawienie szkody rządzi się osobnymi zasadami. Piszemy o nich w artykule przedawnienie roszczeń odszkodowawczych.
Najczęstsze pytania
Co do zasady po sześciu latach, a przy działalności gospodarczej i świadczeniach okresowych po trzech.
Dłużnik może odmówić zapłaty. Jeżeli jednak zapłaci dobrowolnie, co do zasady nie może żądać zwrotu (art. 411 pkt 3 k.c.).
Ostatniego dnia roku kalendarzowego, jeżeli termin wynosi co najmniej dwa lata.
Po sześciu latach od uprawomocnienia, a dla rat należnych w przyszłości po trzech.
Krótka odpowiedź na pytanie kosztuje 59 zł. Porada z analizą krótkiego dokumentu, na przykład wezwania, mandatu albo wyroku, kosztuje 99 zł.
Nie wiesz, czy dług się przedawnił?
Podaj daty i dokumenty. Sprawdzimy, czy roszczenie jest przedawnione.
Podstawa prawna
- ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny: art. 117, art. 118, art. 120 § 1, art. 125 § 1, art. 411 pkt 3
- ustawa z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1104): art. 5
- Stan prawny na 5 października 2026 r.
Redakcja Proste Prawo 24
Portal prawny Proste Prawo 24. Wyjaśniamy przepisy na przykładach z praktyki. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
biuro@prosteprawo24.pl