Odszkodowanie z OC sprawcy obejmuje koszt nowych części, a gdy w aucie przed szkodą były części oryginalne, ubezpieczyciel co do zasady nie ma podstaw, żeby liczyć odszkodowanie według cen zamienników. Poszkodowany może żądać celowych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów nowych części i materiałów (uchwała SN z 12 kwietnia 2012 r., III CZP 80/11). Obniżenie odszkodowania z powodu wzrostu wartości auta po naprawie wymaga dowodu ubezpieczyciela.
W pigułce
- Odszkodowanie obejmuje koszt nowych części. Celowy i ekonomicznie uzasadniony.
- Poszkodowany nie musi szukać używanych części. Tak przyjął Sąd Najwyższy.
- Wymiana starej części na nową to normalne następstwo szkody.
- Ubezpieczyciel może odliczyć wzrost wartości auta. Ale musi go udowodnić.
- Potrącanie za zużycie każdej części osobno jest niedopuszczalne.
- Zamienniki są uzasadnione, gdy oryginały były mocno zużyte. Ocena zależy od sprawy.
- Odszkodowanie należy się także bez naprawy. Kosztorysowo.
Co mówi prawo
Ubezpieczyciel odpowiada za szkodę w granicach odpowiedzialności sprawcy (art. 822 k.c.). Naprawienie szkody ma przywrócić stan poprzedni (art. 363 § 1 k.c.) i obejmuje normalne następstwa zdarzenia (art. 361 k.c.). Pojazd po naprawie ma być sprawny i zapewniać komfort jazdy taki jak przed zdarzeniem.
Uchwała Sądu Najwyższego z 2012 r.
- Ubezpieczyciel na żądanie poszkodowanego wypłaca odszkodowanie obejmujące celowe i ekonomicznie uzasadnione koszty nowych części i materiałów.
- Zastąpienie części starych nowymi, jeżeli było niezbędne do naprawy, jest celowe i ekonomicznie uzasadnione.
- Poszkodowanego nie można obciążać obowiązkiem poszukiwania części o stopniu zużycia odpowiadającym uszkodzonym.
- Jeżeli naprawa zwiększyła wartość samochodu, odszkodowanie obejmuje pełny koszt naprawy pomniejszony o ten wzrost.
- Nie ma podstaw do potrącania różnicy między wartością części nowej i uszkodzonej, liczonej osobno dla każdej części.
W postanowieniu z 20 czerwca 2012 r. (III CZP 85/11) Sąd Najwyższy dodał, że wzrost wartości pojazdu po naprawie jest możliwy, gdy wymieniono części mocno zużyte i przestarzałe, stanowiące znaczną część wartości auta. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na ubezpieczycielu.
Kiedy zamienniki są uzasadnione
Jeżeli w pojeździe przed szkodą były części oryginalne, ubezpieczyciel co do zasady nie ma podstaw, żeby liczyć odszkodowanie według zamienników. Może to być uzasadnione wtedy, gdy oryginalne części były już mocno wyeksploatowane albo w samochodzie wcześniej zamontowano zamienniki. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
Przykład. W kilkuletnim samochodzie uszkodzono oryginalny zderzak i reflektor. Ubezpieczyciel wycenia szkodę według cen zamienników i dodatkowo potrąca za zużycie. Poszkodowany może zakwestionować kosztorys i żądać dopłaty według cen części oryginalnych.
Nasze stanowisko. Kosztorysu ubezpieczyciela nie trzeba przyjmować bez sprawdzenia. Warto porównać ceny części i stawki za roboczogodzinę z kosztorysem niezależnego rzeczoznawcy. Odwołanie od decyzji jest bezpłatne.
Z OC sprawcy przysługuje też zwrot kosztów auta zastępczego. Piszemy o tym w artykule najem pojazdu zastępczego.
Najczęstsze pytania
Co do zasady nie, jeżeli w aucie były części oryginalne. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy były one mocno zużyte.
Nie może potrącać różnicy wartości liczonej osobno dla każdej części. Może odliczyć wykazany wzrost wartości całego auta.
Nie. Odszkodowanie można otrzymać w wersji kosztorysowej.
Złożyć odwołanie z własną wyceną, a gdy to nie pomoże, pozew.
Krótka odpowiedź na pytanie kosztuje 59 zł. Porada z analizą krótkiego dokumentu, na przykład wezwania, mandatu albo wyroku, kosztuje 99 zł.
Ubezpieczyciel zaniżył kosztorys naprawy?
Prześlij kosztorys i decyzję. Ocenimy, czy warto żądać dopłaty.
Podstawa prawna
- ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny: art. 361, art. 363 § 1, art. 822
- uchwała SN (7) z 12 kwietnia 2012 r., III CZP 80/11
- postanowienie SN (7) z 20 czerwca 2012 r., III CZP 85/11
- Stan prawny na 5 października 2026 r.
Redakcja Proste Prawo 24
Portal prawny Proste Prawo 24. Wyjaśniamy przepisy na przykładach z praktyki. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
biuro@prosteprawo24.pl