Strona główna › Odszkodowania › Błędy medyczne

Zabieg bez zgody pacjenta albo bez informacji o ryzyku

Lekarz może wykonać zabieg operacyjny albo zastosować metodę stwarzającą podwyższone ryzyko dopiero po uzyskaniu Twojej pisemnej zgody, poprzedzonej informacją o ryzyku (art. 34 ust. 1 i 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty). W razie zawinionego naruszenia praw pacjenta sąd może przyznać zadośćuczynienie, nawet gdy zabieg się udał (art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta w związku z art. 448 k.c.).

Twoje prawo do zgody

Masz prawo wyrazić zgodę na określone świadczenia zdrowotne albo jej odmówić po uzyskaniu informacji o swoim stanie zdrowia, proponowanych metodach i przewidywanych następstwach (art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta). Co do zasady lekarz może badać i leczyć po wyrażeniu zgody przez pacjenta (art. 32 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty).

Dwa różne roszczenia

Zadośćuczynienie za samo naruszenie prawa do świadomej zgody opiera się na art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i art. 448 k.c. Jeżeli zabieg dodatkowo wyrządził szkodę na zdrowiu, możesz obok tego żądać odszkodowania i zadośćuczynienia za uszczerbek (art. 444 i 445 k.c.).

Naszym zdaniem w takich sprawach kluczowy jest podpisany formularz zgody: co w nim wpisano o ryzyku i czy był to tylko ogólny druk.

Podpis na formularzu to nie wszystko

Na zabieg operacyjny albo metodę leczenia lub diagnostyki stwarzającą podwyższone ryzyko pacjent wyraża zgodę na piśmie. Wcześniej ma prawo do przystępnej informacji o rozpoznaniu, proponowanych i możliwych metodach leczenia oraz dających się przewidzieć następstwach (art. 18 ust. 1 i 2 w związku z art. 9 ust. 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta).

Zgoda podpisana bez rzetelnej informacji jest wadliwa. Zakres informacji nie zależy od tego, ile zdaniem lekarza pacjent powinien wiedzieć. Liczy się to, czego rozsądna osoba w sytuacji pacjenta potrzebuje, żeby podjąć świadomą decyzję1. To, że informacja została udzielona, musi wykazać lekarz albo placówka, a nie pacjent2.

Zgoda dotyczy konkretnego zabiegu

Pacjent zgadza się na określony zabieg wykonany określoną metodą. Gdy lekarz wykonuje inny zabieg albo inną metodą, narusza prawo pacjenta do zgody. W jednej ze spraw pacjent ze złamaniem kości udowej zgodził się na operację metodą otwartą, a wykonano inną. Biegli nie stwierdzili błędu w sztuce, dlatego sąd oddalił żądanie odszkodowania, ale przyznał 3 000 zł za naruszenie prawa do zgody3.

Ta sama sprawa pokazuje ryzyko procesu. Pacjent uzyskał niewielką część żądanej kwoty i musiał zwrócić pozwanym koszty zastępstwa procesowego3. Sąd może jednak w sprawach o naruszenie praw pacjenta obciążyć pozwanego całością kosztów, mimo że żądanie uwzględnił tylko w części (art. 100 zdanie drugie k.p.c.)4. Wysokość żądania warto więc ustalić rozważnie, jeszcze przed pozwem.

Ile wynosi zadośćuczynienie za brak zgody

To roszczenie chroni autonomię pacjenta, czyli jego prawo do decydowania o sobie, a nie zdrowie5. Przysługuje za sam fakt zawinionego naruszenia, także wtedy, gdy zabieg się udał6. Jest niezależne od zadośćuczynienia za uszczerbek na zdrowiu7.

  • 3 000 zł za operację wykonaną inną metodą niż ta, na którą pacjent się zgodził3.
  • 8 000 zł za niewyjaśnienie pacjentce, czym grozi spóźniona wizyta kontrolna po złamaniu2.
  • 15 000 zł łącznie za nieudzielenie informacji o ryzyku zabiegu i o możliwości przeprowadzenia go w dwóch etapach8.
  • 40 000 zł za indukcję porodu oksytocyną bez wskazań i bez pisemnej zgody. Pacjentka żądała 200 000 zł, ale sąd uznał to żądanie za rażąco wygórowane9.

Brak zgody a powikłania

Powikłanie po zabiegu co do zasady nie jest skutkiem braku informacji. Za skutki zdrowotne zabiegu można żądać odszkodowania z tytułu braku zgody tylko wtedy, gdy pacjent, należycie poinformowany, nie zgodziłby się na zabieg10. Gdy powikłanie wynikało z błędu w leczeniu, wchodzą w grę roszczenia opisane w artykule powikłania po operacji.

Ile masz czasu

Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się co do zasady po trzech latach od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, nie później jednak niż po dziesięciu latach od zdarzenia (art. 442¹ § 1 k.c.).

Przy szkodzie na osobie przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż po trzech latach od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art. 442¹ § 3 k.c.).

Co możesz zrobić teraz

  1. Wystąp o kopię dokumentacji medycznej razem z formularzem zgody na zabieg.
  2. Zapisz, co i kiedy mówiono Ci o ryzyku zabiegu.
  3. Zachowaj dokumentację leczenia skutków zabiegu.

Najczęstsze pytania

Zabieg się udał. Czy i tak należy mi się zadośćuczynienie?

Tak, jeżeli doszło do zawinionego naruszenia prawa do zgody albo do informacji. Zadośćuczynienie za naruszenie praw pacjenta nie zależy od tego, czy zabieg wyrządził szkodę na zdrowiu.

Podpisałem ogólny formularz zgody. Czy to zamyka sprawę?

Nie. Zgoda bez rzetelnej informacji o ryzyku jest wadliwa. To, że informacja została udzielona, musi wykazać lekarz albo placówka.

Ile wynosi zadośćuczynienie za zabieg bez zgody?

Sąd ustala je w każdej sprawie osobno, biorąc pod uwagę wagę naruszenia i jego skutki dla pacjenta. W sprawach opisanych wyżej sądy przyznały od 3 000 zł do 40 000 zł.

Kiedy warto zgłosić się do prawnika?

Gdy pacjent ma już kopię formularza zgody i dokumentacji z leczenia. Warto też od razu zapisać, co i kiedy mówiono o zabiegu, póki pamięć jest świeża.

Ile kosztuje analiza mojej sprawy?

Wstępna ocena sprawy jest bezpłatna i do niczego nie zobowiązuje. Wystarczy opisać, co się wydarzyło, w formularzu na tej stronie.

Bezpłatna ocena sprawy

Opisz, co się wydarzyło. Prawnik odpowie, czego możesz żądać i jakie masz terminy. Ocena nic nie kosztuje i do niczego nie zobowiązuje.

Opisz sprawę

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 37)

Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 581 ze zm.)

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.)

Przypisy

  1. Wyrok SA w Gdańsku z 9 czerwca 2020 r., V ACa 89/20. ↩
  2. Wyrok SO w Łodzi z 21 lipca 2026 r., III Ca 1688/25. ↩
  3. Wyrok SR w Gdyni z 28 listopada 2025 r., I C 644/21. ↩
  4. Postanowienie SN z 15 stycznia 2020 r., III CZP 30/19. ↩
  5. Wyrok SN z 22 listopada 2024 r., II CSKP 2233/22. ↩
  6. Postanowienie SN z 29 września 2023 r., I CSK 232/23. ↩
  7. Postanowienie SN z 10 kwietnia 2024 r., I CSK 276/23. ↩
  8. Wyrok SO w Warszawie z 15 lipca 2026 r., I C 3371/20. ↩
  9. Wyrok SO w Warszawie z 22 czerwca 2026 r., I C 787/23. ↩
  10. Wyrok SN z 19 czerwca 2019 r., II CSK 279/18. ↩

NARZĘDZIA

Ile zostało czasu na roszczenieOdpowiedzi na częste pytania

ARTYKUŁY PORTALU

Odpowiedzialność szpitala za błędy organizacyjneDokumentacja medyczna za darmo

POWIĄZANE TEMATY

Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń MedycznychBłędna albo spóźniona diagnozaPowikłania po operacji i ciało obce pozostawione w ranie

BEZPŁATNA OCENA

Opisz swoją sprawę

Odpowiedź prawnika na piśmie, bez opłat i zobowiązań.

Opisz sprawę