PdOZ to pomieszczenie dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia, urządzone w jednostce Policji. Potocznie mówi się na nie izba zatrzymań albo „dołek”. Zatrzymanego trzeba zwolnić najpóźniej przed upływem 48 godzin od zatrzymania, chyba że w tym czasie zostanie przekazany do dyspozycji sądu z wnioskiem o tymczasowe aresztowanie. Sąd ma wtedy kolejne 24 godziny (art. 248 Kodeksu postępowania karnego). Osoba doprowadzona do wytrzeźwienia wychodzi po wytrzeźwieniu, najpóźniej przed upływem 24 godzin.
W pigułce
- PdOZ to pomieszczenie dla osób zatrzymanych w jednostce Policji. Potocznie izba zatrzymań albo „dołek”.
- Zatrzymany wychodzi najpóźniej przed upływem 48 godzin. Chyba że trafi do sądu z wnioskiem o areszt. Sąd ma wtedy 24 godziny.
- W sprawie o wykroczenie limit wynosi 24 godziny. W postępowaniu przyspieszonym 48 godzin.
- Osoba doprowadzona do wytrzeźwienia wychodzi po wytrzeźwieniu. Najpóźniej przed upływem 24 godzin.
- Rzeczy zabrane przy przyjęciu trafiają do depozytu. Każdą wpisuje się do kwitu, który podpisuje zatrzymany.
- Zatrzymanemu przysługują trzy posiłki dziennie. Pierwszy wydaje się po co najmniej 5 godzinach od umieszczenia w celi.
- Cela może być monitorowana. Nagranie przechowuje się od 30 do 60 dni, chyba że zostanie zabezpieczone jako dowód.
- Na zatrzymanie przysługuje zażalenie do sądu. Za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie należy się odszkodowanie i zadośćuczynienie.
Co to jest PdOZ
Skrót PdOZ oznacza pomieszczenie dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia. Takie pomieszczenia tworzą komendanci wojewódzcy Policji i Komendant Stołeczny Policji (art. 15 ust. 7b ustawy o Policji). Osobę zatrzymaną można umieścić w PdOZ albo w podobnym pomieszczeniu Straży Granicznej (art. 15 ust. 7a ustawy o Policji). Warunki pobytu, wyposażenie celi i regulamin określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z 4 czerwca 2012 r.
Do PdOZ trafiają przede wszystkim cztery grupy osób.
- Osoba zatrzymana w sprawie o przestępstwo (art. 244 Kodeksu postępowania karnego).
- Osoba zatrzymana w sprawie o wykroczenie, ujęta na gorącym uczynku albo bezpośrednio potem, gdy jest podstawa do postępowania przyspieszonego albo nie można ustalić jej tożsamości (art. 45 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia).
- Osoba, która w sposób oczywisty stwarza bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia albo mienia (art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji). Przysługują jej takie same uprawnienia jak zatrzymanemu w procesie karnym (art. 15 ust. 2).
- Osoba doprowadzona w celu wytrzeźwienia.
PdOZ, pokój przejściowy i izba dziecka
Policja ma też inne pomieszczenia. Pokój przejściowy służy do krótkiego pobytu, najwyżej 6 godzin. Tymczasowe pomieszczenie przejściowe tworzy się na parterze, a pobyt w nim może trwać najwyżej 8 godzin. Nieletnich umieszcza się w policyjnej izbie dziecka, która ma własny regulamin, świetlicę i miejsce do rekreacji na świeżym powietrzu.
Ile można siedzieć w PdOZ
| Sytuacja | Najdłużej | Przepis |
|---|---|---|
| Zatrzymanie w sprawie o przestępstwo | 48 godzin od zatrzymania. Gdy w tym czasie zatrzymany trafi do sądu z wnioskiem o areszt, plus 24 godziny na decyzję sądu. | art. 248 § 1 i 2 k.p.k. |
| Zatrzymanie w sprawie o wykroczenie | 24 godziny od ujęcia. W postępowaniu przyspieszonym 48 godzin. | art. 46 § 6 k.p.w. |
| Doprowadzenie do wytrzeźwienia | Do wytrzeźwienia, najpóźniej przed upływem 24 godzin od doprowadzenia. | § 3 regulaminu pobytu |
| Pokój przejściowy | 6 godzin od umieszczenia. | § 1 ust. 2 regulaminu pokoju przejściowego |
| Tymczasowe pomieszczenie przejściowe | 8 godzin. | § 1 ust. 2 regulaminu tymczasowego pomieszczenia |
Zatrzymanego należy natychmiast zwolnić, gdy ustanie przyczyna zatrzymania, a także jeżeli w ciągu 48 godzin od chwili zatrzymania przez uprawniony organ nie zostanie on przekazany do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania; należy go także zwolnić na polecenie sądu lub prokuratora.
Art. 248 § 1 Kodeksu postępowania karnego
Limit 48 godzin liczy się od chwili zatrzymania, a nie od przyjęcia do PdOZ. Wlicza się więc czas spędzony w radiowozie, na komendzie i przy czynnościach. W sprawie o wykroczenie czas zatrzymania liczy się od chwili ujęcia (art. 46 § 6 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia).
Te limity są granicą, a nie normą. Zatrzymanego trzeba zwolnić natychmiast, gdy ustanie przyczyna zatrzymania. Ponowne zatrzymanie tej samej osoby na podstawie tych samych faktów i dowodów jest niedopuszczalne (art. 248 § 3 k.p.k.).
Gdy zatrzymany trafi do sądu z wnioskiem o areszt, sąd ma 24 godziny na doręczenie mu postanowienia o tymczasowym aresztowaniu albo na ogłoszenie go na posiedzeniu zdalnym. Jeżeli tego nie zrobi, zatrzymanego trzeba zwolnić (art. 248 § 2 k.p.k.). Do tego czasu zatrzymany może przebywać w PdOZ. Dokumentem, który na to pozwala, jest kopia wniosku prokuratora z datą i godziną złożenia go w sądzie (§ 20 rozporządzenia).
Przyjęcie do PdOZ. Co dzieje się po kolei
Do przyjęcia zatrzymanego potrzebne są kopia protokołu zatrzymania i nakaz przyjęcia (§ 18 ust. 1 rozporządzenia). Gdy w dokumentach są nieprawidłowości, przyjęcie wstrzymuje się do czasu ich usunięcia (§ 22). Dalej czynności przebiegają według regulaminu.
- Rozmowa z doprowadzającym. Policjant przyjmujący do PdOZ rozmawia z funkcjonariuszem, który przywiózł zatrzymanego, między innymi o tym, czy ta osoba wymaga szczególnego nadzoru.
- Obrażenia. Jeżeli zatrzymany ma widoczne obrażenia ciała, potrzebna jest notatka o okolicznościach ich powstania, sporządzona przez policjanta, który go doprowadził (§ 18 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia).
- Lekarz. W razie uzasadnionej potrzeby zatrzymanego trzeba niezwłocznie zbadać albo udzielić mu pierwszej pomocy (art. 15 ust. 5 ustawy o Policji). Gdy był badany albo dostał pomoc, do przyjęcia potrzebne jest zaświadczenie lekarskie, że nie ma przeciwwskazań do pobytu w PdOZ (§ 18 ust. 2 pkt 2). Osobę doprowadzoną do wytrzeźwienia kieruje się na badanie lekarskie zawsze (§ 4 ust. 2 regulaminu).
- Dane i sprawdzenie. Przyjmowany podaje imię i nazwisko, imię ojca, datę i miejsce urodzenia, adres i informacje o stanie zdrowia. Policjant przeprowadza sprawdzenie prewencyjne (§ 5 regulaminu).
- Depozyt. Odebrane przedmioty wpisuje się do kwitu depozytowego z opisem ich cech. Kwit podpisuje zatrzymany i policjant. Odmowę podpisu odnotowuje się w kwicie (§ 6 regulaminu).
- Regulamin. Przyjmowanego zapoznaje się z regulaminem, a on potwierdza to podpisem. Policja informuje go też o kamerach, jeśli są zainstalowane (§ 1 ust. 1 regulaminu). Osobie, która nie zna polskiego, zapewnia się tłumacza w sprawach pobytu (§ 1 ust. 2).
- Cela. Osoby różnej płci umieszcza się osobno. Nietrzeźwych nie umieszcza się z trzeźwymi, a osób poniżej 18 lat z dorosłymi (§ 7 regulaminu).
Jeżeli przyjmowany jest pijany albo ma zakłóconą świadomość, zapoznanie z regulaminem i z prawami zatrzymanego odkłada się do chwili, gdy kontakt z nim będzie możliwy. Zatrzymany potwierdza wtedy podpisem w protokole zatrzymania, że poznał swoje uprawnienia (§ 1 ust. 3 i 4 regulaminu).
Uwaga. Kwit depozytowy warto przeczytać przed podpisaniem. Telefon, pieniądze, biżuteria i dokumenty powinny być opisane tak, żeby przy zwolnieniu dało się sprawdzić, czy wszystko wróciło. Obrażenia i dolegliwości trzeba zgłosić od razu, przy przyjęciu.
Warunki w celi PdOZ
Rozporządzenie określa minimalne wymagania dla pokoju, w którym przebywa zatrzymany (§ 8 rozporządzenia).
- Co najmniej 3 m² na jedną osobę.
- Okno z kratą, wentylacja i temperatura według norm dla pomieszczeń mieszkalnych.
- Oświetlenie odpowiednie do czytania i pisania. Włączniki są na zewnątrz.
- Przycisk do wzywania obsługi.
- Jednoosobowe prycze albo materace oraz stół i taborety przymocowane do podłogi lub ściany.
- Kopia regulaminu i wykaz instytucji stojących na straży praw człowieka, umieszczone w celi tak, żeby nie dało się ich zniszczyć (§ 16 ust. 2).
W PdOZ jest też pokój sanitarny z umywalnią, natryskiem i toaletą (§ 4 ust. 1 pkt 4). Zatrzymany nosi własne ubranie. Gdy nie nadaje się ono do użytku, może dostać odzież i obuwie bezpłatnie. Ubranie zastępcze dostaje także ten, czyje ubranie zabezpieczono jako dowód (§ 9 regulaminu). Na czas ciszy nocnej, od 22.00 do 6.00, a w święta do 7.00, wydaje się materac, podgłówek, koc, a jesienią i zimą dwa koce, oraz pościel.
Jedzenie i picie w PdOZ
Zatrzymany dostaje trzy posiłki dziennie, w tym co najmniej jeden gorący, oraz napoje do zaspokojenia pragnienia. Posiłki w ciągu doby mają mieć łącznie co najmniej 2600 kcal, a dla kobiet w ciąży i osób poniżej 18 lat co najmniej 3200 kcal (§ 10 ust. 1 pkt 1 regulaminu).
- Śniadanie między 7.00 a 8.00.
- Obiad między 12.00 a 14.00.
- Kolacja między 18.00 a 19.00.
Posiłki wydaje się po upływie co najmniej 5 godzin od umieszczenia w PdOZ. Kto trafi do celi wieczorem, może więc dostać pierwszy posiłek dopiero rano. Zatrzymany, który będzie przewożony i nie zdąży zjeść w tych godzinach, ma prawo do posiłku przed wyjazdem. Gdy wymaga tego stan zdrowia, dostaje dietę według wskazań lekarza. Osoba doprowadzona do wytrzeźwienia dostaje tylko napój.
Prawa zatrzymanego w PdOZ
Regulamin pobytu daje osobie w PdOZ konkretne uprawnienia (§ 10 ust. 1 regulaminu).
- Lekarz. Możliwość korzystania z opieki lekarskiej.
- Toaleta i higiena. Dostęp do urządzeń sanitarnych i środków czystości, w tym mydła i ręcznika.
- Leki. Tylko przepisane przez lekarza, za jego zgodą i według ustaleń z nim. Wydaje je lekarz albo policjant.
- Paczki. Z odzieżą, obuwiem, środkami opatrunkowymi i higienicznymi, sprawdzane w obecności zatrzymanego.
- Zakupy. Z własnych pieniędzy, przez policjanta, nie częściej niż raz dziennie. Chodzi o wyroby tytoniowe, prasę i przybory higieniczne.
- Palenie w wyznaczonym miejscu, jeśli nie utrudnia to pracy policjantów.
- Prasa, przedmioty kultu religijnego i praktyki religijne, jeśli nie zagrażają bezpieczeństwu.
- Prośby, skargi i wnioski do policjanta odpowiadającego za PdOZ i do kierownika jednostki Policji.
Prawa wynikające z kodeksu
Niezależnie od regulaminu zatrzymanego trzeba natychmiast poinformować o przyczynach zatrzymania i o jego prawach. Należy do nich prawo do adwokata lub radcy prawnego, do bezpłatnego tłumacza, do złożenia albo odmowy złożenia oświadczenia, do odpisu protokołu zatrzymania i do pierwszej pomocy medycznej (art. 244 § 2 k.p.k.). Na żądanie zatrzymanego trzeba niezwłocznie umożliwić mu kontakt z adwokatem i bezpośrednią rozmowę. Policjant może być przy niej obecny tylko w wyjątkowych wypadkach (art. 245 § 1 k.p.k.). Więcej piszemy o tym w artykule zatrzymanie i przesłuchanie. Prawo do obrońcy.
Kodeks nie daje zatrzymanemu prawa do samodzielnego telefonu. Daje mu natomiast prawo żądania, żeby o zatrzymaniu zawiadomiono osobę najbliższą (art. 245 § 3 w związku z art. 261 k.p.k.). W sprawie o wykroczenie na żądanie zatrzymanego zawiadamia się osobę najbliższą, a także pracodawcę (art. 46 § 3 k.p.w.).
Toaleta i leki. Co pokazują sprawy policjantów
W jednej ze spraw przełożony ukarał policjanta PdOZ między innymi za to, że w nocy nie wypuszczał zatrzymanych do toalety mimo zgłaszanej potrzeby i podawał im plastikowe butelki. Uznał to za nieludzkie i poniżające traktowanie. Sąd uchylił orzeczenie, bo nagranie było niskiej jakości i nie przesądzało, w jakim celu podawano butelki. Zwrócił też uwagę, że gdy zatrzymany pilnie potrzebuje toalety, czekanie w nocy na drugiego policjanta może okazać się spóźnione (wyrok WSA w Białymstoku z 30 listopada 2021 r., II SA/Bk 541/21).
Z tej samej sprawy wynika, jak często policja ma zaglądać do celi. Według zarządzenia Komendanta Głównego Policji stosowanego w tej sprawie, przy całodobowym monitoringu policjant kontroluje zachowanie zatrzymanych przez wizjer nie rzadziej niż co 60 minut, a osób wymagających szczególnego nadzoru nie rzadziej niż co 30 minut. Obraz na monitorze nie zastępuje tej kontroli.
W innej sprawie zatrzymany chorujący na cukrzycę dostał w PdOZ ze swojego depozytu własne leki, których dawkowania lekarz nie określił. Przeciwko dyżurnemu wszczęto postępowanie dyscyplinarne. Sąd uchylił orzeczenie, bo organ nie wyjaśnił, czy dyżurny, który tego dnia pełnił jednocześnie dwie funkcje, mógł wykonać wszystkie obowiązki (wyrok WSA we Wrocławiu z 28 listopada 2012 r., IV SA/Wr 402/12). Wniosek dla zatrzymanego jest praktyczny. Kto stale przyjmuje leki, powinien przy badaniu podać lekarzowi ich nazwę i dawkowanie. Bez ustaleń z lekarzem policja może odmówić ich wydania.
Monitoring w PdOZ. Jak długo policja przechowuje nagrania
Policja może obserwować i nagrywać obraz w PdOZ (art. 15 ust. 1 pkt 4a ustawy o Policji). Kamery mogą być w celi, na korytarzu, w magazynie depozytu i w pokoju sanitarnym. Kamera przy natrysku i toalecie musi mieć funkcję, która nie pokazuje intymnych części ciała ani czynności fizjologicznych (§ 15 ust. 3 i 4 rozporządzenia).
Zapis obrazu z pomieszczeń dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia (…) przechowywany jest przez okres co najmniej 30 dni, nie dłużej jednak niż 60 dni od dnia jego zarejestrowania, o ile nie zostanie on zabezpieczony jako dowód w sprawie w ramach toczącego się postępowania.
§ 41 ust. 1 rozporządzenia MSW z 4 czerwca 2012 r.
Po tym czasie nagranie niszczy się albo urządzenie automatycznie je nadpisuje (§ 42). Kierownik jednostki Policji udostępnia zapis na pisemny wniosek uprawnionego podmiotu (§ 43).
Uwaga. Jeżeli w PdOZ doszło do pobicia, odmowy pomocy lekarskiej albo niewypuszczenia do toalety, nagranie bywa jedynym obiektywnym dowodem. Wniosek o jego zabezpieczenie trzeba złożyć szybko, na przykład w zawiadomieniu do prokuratury albo w zażaleniu na zatrzymanie. Po 30 dniach nagrania może już nie być.
Gdy zatrzymanie było bezzasadne albo naruszono prawa zatrzymanego
- Zażalenie do sądu na zatrzymanie. Sąd bada, czy zatrzymanie było zasadne, legalne i prawidłowe. Gdy uzna je za bezzasadne albo nielegalne, zarządza natychmiastowe zwolnienie. O nieprawidłowościach zawiadamia prokuratora i przełożonych policjantów (art. 246 k.p.k., w sprawie o wykroczenie art. 47 k.p.w.). Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni (art. 460 k.p.k.). Najbezpieczniej liczyć go od dnia zatrzymania.
- Zażalenie do prokuratora na sposób przeprowadzenia zatrzymania i innych czynności policji (art. 15 ust. 7 ustawy o Policji).
- Skarga do kierownika jednostki Policji na warunki pobytu i zachowanie policjantów (§ 10 ust. 1 pkt 11 regulaminu).
- Zawiadomienie o przestępstwie, gdy doszło do pobicia albo poniżającego traktowania.
- Odszkodowanie i zadośćuczynienie od Skarbu Państwa za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie (art. 552 § 4 k.p.k., w sprawie o wykroczenie art. 47 § 4 k.p.w.). Roszczenie przedawnia się po roku od zwolnienia (art. 555 k.p.k.). Szerzej opisujemy to w artykule odszkodowanie za niesłuszne skazanie, areszt i zatrzymanie.
Jeżeli podczas zatrzymania policja założyła kajdanki, warto sprawdzić, czy miała do tego podstawę. Piszemy o tym w artykule użycie kajdanek przez policję.
Najczęstsze pytania
W sprawie o przestępstwo 48 godzin od zatrzymania. Jeżeli w tym czasie zatrzymany trafi do sądu z wnioskiem o areszt, sąd ma kolejne 24 godziny. W sprawie o wykroczenie limit wynosi 24 godziny, a w postępowaniu przyspieszonym 48 godzin. Osoba doprowadzona do wytrzeźwienia wychodzi najpóźniej przed upływem 24 godzin.
Przepisy nie dają prawa do samodzielnego telefonu. Zatrzymany może jednak zażądać, żeby policja zawiadomiła osobę najbliższą, i ma prawo do kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym.
Tak. Zatrzymanemu przysługują trzy posiłki dziennie, w tym jeden gorący, i napoje. Pierwszy posiłek wydaje się po co najmniej 5 godzinach od umieszczenia w celi, w stałych godzinach śniadania, obiadu albo kolacji. Osoba doprowadzona do wytrzeźwienia dostaje tylko napój.
Mogą być. Policja musi poinformować o nich przy przyjęciu. Nagranie przechowuje się od 30 do 60 dni, chyba że zostanie zabezpieczone jako dowód.
Tylko leki przepisane przez lekarza, za jego zgodą i według ustaleń z nim. Dlatego przy badaniu warto podać lekarzowi nazwę leku i dawkowanie.
Gdy bliska osoba jest zatrzymana i grozi jej wniosek o areszt, gdy chcesz złożyć zażalenie na zatrzymanie, bo termin jest krótki, oraz gdy w PdOZ naruszono prawa zatrzymanego i trzeba szybko zabezpieczyć nagranie.
Krótka odpowiedź na pytanie kosztuje 59 zł. Porada z analizą krótkiego dokumentu, na przykład wezwania, mandatu albo wyroku, kosztuje 99 zł.
Ktoś bliski trafił do PdOZ?
Opisz sytuację w formularzu. Wyjaśnimy, co przysługuje zatrzymanemu i jakie są terminy na zażalenie.
Podstawa prawna
- ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego: art. 244, art. 245, art. 246, art. 248, art. 261, art. 460, art. 552 § 4, art. 555
- ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia: art. 45, art. 46, art. 47
- ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji: art. 15 ust. 1 pkt 2, 3 i 4a, ust. 2, 7, 7a i 7b
- rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 4 czerwca 2012 r. w sprawie pomieszczeń przeznaczonych dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia, pokoi przejściowych, tymczasowych pomieszczeń przejściowych i policyjnych izb dziecka, regulaminu pobytu w tych pomieszczeniach, pokojach i izbach oraz sposobu postępowania z zapisami obrazu z tych pomieszczeń, pokoi i izb (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2672): § 4, § 8, § 15, § 16, § 18, § 20, § 22, § 41-43 oraz regulaminy w załącznikach nr 1, 10 i 11
- Orzecznictwo: wyrok WSA w Białymstoku z 30 listopada 2021 r., II SA/Bk 541/21; wyrok WSA we Wrocławiu z 28 listopada 2012 r., IV SA/Wr 402/12; wyrok WSA w Poznaniu z 25 maja 2012 r., II SA/Po 212/12
- Stan prawny na 19 października 2026 r.
Redakcja Proste Prawo 24
Portal prawny Proste Prawo 24. Wyjaśniamy przepisy na przykładach z praktyki. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
biuro@prosteprawo24.pl