Przy zatrzymaniu prawo do adwokata przysługuje na żądanie zatrzymanego. Należy mu wtedy niezwłocznie umożliwić kontakt z adwokatem lub radcą prawnym i bezpośrednią rozmowę z nim (art. 245 § 1 k.p.k.). Podejrzany może też żądać przesłuchania z udziałem obrońcy (art. 301 k.p.k.) i odmówić składania wyjaśnień (art. 175 § 1 k.p.k.).
W pigułce
- Zatrzymanego trzeba od razu pouczyć o jego prawach. W tym o prawie do adwokata.
- Kontakt z adwokatem następuje na żądanie zatrzymanego. Trzeba o niego poprosić.
- Zatrzymany może bezpośrednio rozmawiać z adwokatem. Wyjątkowo w obecności zatrzymującego.
- Podejrzany może żądać przesłuchania z udziałem obrońcy. Art. 301 k.p.k.
- Można odmówić wyjaśnień bez podawania powodów. Art. 175 § 1 k.p.k.
- Zastrzeżenia warto wpisać do protokołu. Na przykład brak kontaktu z obrońcą.
- Świadek też może mieć pełnomocnika. Jeżeli wymagają tego jego interesy.
Prawa zatrzymanego
Zatrzymanego trzeba natychmiast poinformować o przyczynach zatrzymania i jego prawach (art. 244 § 2 k.p.k.). Wymienione są poniżej najważniejsze z nich.
- prawo do pomocy adwokata lub radcy prawnego,
- prawo do bezpłatnej pomocy tłumacza, jeżeli zatrzymany nie zna dostatecznie języka polskiego,
- prawo do złożenia oświadczenia albo odmowy jego złożenia,
- prawo do odpisu protokołu zatrzymania,
- prawo do pierwszej pomocy medycznej,
- prawo do zawiadomienia osoby najbliższej.
Kontakt z adwokatem
Kontakt z adwokatem następuje na żądanie zatrzymanego. Trzeba więc wyraźnie o niego poprosić. Zatrzymanemu należy niezwłocznie umożliwić kontakt i bezpośrednią rozmowę z adwokatem lub radcą prawnym. W wyjątkowych wypadkach zatrzymujący może zastrzec, że będzie przy niej obecny (art. 245 § 1 k.p.k.).
Jeżeli zatrzymany nie zna adwokata, może poprosić o zawiadomienie osoby najbliższej, która zorganizuje pomoc.
Przesłuchanie podejrzanego
Na żądanie podejrzanego należy przesłuchać go z udziałem ustanowionego obrońcy. Niestawiennictwo obrońcy nie wstrzymuje jednak przesłuchania (art. 301 k.p.k.). Podejrzany może bez podawania powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania albo odmówić wyjaśnień w ogóle (art. 175 § 1 k.p.k.).
Jeżeli zatrzymanemu nie umożliwiono kontaktu z obrońcą, warto zażądać wpisania tego do protokołu. Przed podpisaniem protokół trzeba dokładnie przeczytać. Zastrzeżenia co do jego treści również można wpisać.
Nasze stanowisko. Pierwsze wyjaśnienia trudno później odwrócić. Jeżeli nie ma możliwości rozmowy z obrońcą, bezpieczniej jest skorzystać z prawa do odmowy wyjaśnień do czasu tej rozmowy.
Granice prawa do obrony opisujemy w artykule czy oskarżony może kłamać.
Adwokat dla świadka
Osoba niebędąca stroną, w tym świadek, może ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jej interesy w postępowaniu (art. 87 § 2 k.p.k.). Prokurator albo sąd może odmówić dopuszczenia pełnomocnika, jeżeli uzna, że nie jest to potrzebne. Na odmowę wydaną w postępowaniu przygotowawczym przysługuje zażalenie (art. 87 § 3 i 4 k.p.k.).
Świadek może też w niektórych sytuacjach odmówić zeznań albo odpowiedzi na pytanie. Piszemy o tym w artykule prawo do odmowy zeznań.
Najczęstsze pytania
Na żądanie zatrzymanego należy niezwłocznie umożliwić mu kontakt z adwokatem lub radcą prawnym.
Tak. Podejrzany może odmówić wyjaśnień bez podawania powodów.
Podejrzany może żądać przesłuchania z udziałem obrońcy, ale jego niestawiennictwo nie wstrzymuje przesłuchania.
Tak, jeżeli wymagają tego jego interesy. Prokurator lub sąd może jednak odmówić dopuszczenia pełnomocnika.
Krótka odpowiedź na pytanie kosztuje 59 zł. Porada z analizą krótkiego dokumentu, na przykład wezwania, mandatu albo wyroku, kosztuje 99 zł.
Ktoś bliski został zatrzymany albo masz wezwanie na przesłuchanie?
Opisz sytuację. Wyjaśnimy, jakie prawa przysługują i jak się przygotować.
Podstawa prawna
- ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego: art. 87, art. 175 § 1, art. 244 § 2, art. 245 § 1, art. 301
- Stan prawny na 5 października 2026 r.
Redakcja Proste Prawo 24
Portal prawny Proste Prawo 24. Wyjaśniamy przepisy na przykładach z praktyki. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
biuro@prosteprawo24.pl