Zero alkoholu w okresie próbnym. Co mówią nowe przepisy.

Zero alkoholu w okresie próbnym. Co mówią nowe przepisy.

You are currently viewing Zero alkoholu w okresie próbnym. Co mówią nowe przepisy.

Kierowca ze stażem, u którego alkomat pokaże 0,1 promila, odjedzie z kontroli bez konsekwencji. Kierowca w okresie próbnym w tej samej sytuacji straci prawo jazdy, a starosta może cofnąć mu uprawnienia. Poniżej wyjaśniamy, kogo dotyczy okres próbny, jakie zakazy w nim obowiązują i co grozi za ich naruszenie.

Dlaczego 4 września, a nie 3 września?

Nowy kształt okresu próbnego wprowadziła ustawa z dnia 17 października 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1676 ze zm.), która przebudowała cały rozdział 14 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Same przepisy weszły w życie wcześniej, ale ich stosowanie było wstrzymane.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 957 ze zm.) przepisów rozdziału 14 nie stosuje się do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa–100aq Prawa o ruchu drogowym. Termin wdrożenia ogłasza komunikatem minister właściwy do spraw informatyzacji (art. 14 ust. 2 tej ustawy).

Taki komunikat wydano 2 czerwca 2026 r. i określono w nim termin wdrożenia rozwiązań technicznych w zakresie danych o okresie próbnym oraz o praktycznym szkoleniu w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym. Wskazano w nim dzień 4 września 2026 r. i od tego dnia rozdział 14 jest stosowany.

Data 3 września też jest prawdziwa, ale dotyczy czego innego. Tego dnia weszło w życie nowe brzmienie art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. f Prawa o ruchu drogowym, czyli przepisu, który daje policjantowi podstawę do zatrzymania prawa jazdy za naruszenie zakazu obowiązującego w okresie próbnym. Przez jedną dobę istniała więc podstawa proceduralna bez stosowanego zakazu materialnego.

Dlaczego ta jedna doba ma znaczenie. Zgodnie z art. 16a ustawy z 17 października 2025 r. do osób, które uzyskały uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B przed dniem stosowania przepisów rozdziału 14, stosuje się przepisy tego rozdziału w brzmieniu dotychczasowym. Dniem stosowania jest 4 września 2026 r. Kto odebrał prawo jazdy 3 września, nowym okresem próbnym objęty nie jest.

Kto jest w okresie próbnym i jak długo

Okres próbny dotyczy osoby, która po raz pierwszy uzyskała prawo jazdy kategorii B. Jego długość określa art. 91 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami:

  • 2 lata w przypadku osoby, która ukończyła 18 lat,
  • 3 lata w przypadku osoby, która uzyskała prawo jazdy jako siedemnastolatek, jednak nie dłużej niż do czasu ukończenia przez nią 20 lat.

Okres liczy się od dnia wydania dokumentu, a przy tymczasowym elektronicznym prawie jazdy od daty uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami (art. 91 ust. 2). Przepisy te stosuje się odpowiednio do osób, którym uprawnienie wcześniej cofnięto i które odzyskały je ponownie, oraz do osób wymieniających zagraniczne prawo jazdy na polskie (art. 91 ust. 3). Jeżeli w trakcie okresu próbnego starosta cofnie uprawnienie kategorii B, okres próbny kończy się z dniem cofnięcia (art. 91 ust. 3a).

Odrębną zmianą, obowiązującą niezależnie od rozdziału 14, jest obniżenie minimalnego wieku dla kategorii B do 17 lat (art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami).

Zakaz podstawowy: dokładnie zero

Sedno reformy zawiera art. 91 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami:

„W okresie próbnym kierującemu pojazdem samochodowym zabrania się jazdy z przekroczeniem stężenia 0,0 ‰ alkoholu we krwi lub 0,0 mg w 1 dm³ wydychanego powietrza lub 0,0 ng/ml środka działającego podobnie do alkoholu w organizmie”.

Art. 91 ust. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Trzy rzeczy w tym przepisie łatwo przeoczyć przy pobieżnej lekturze.

  1. Próg jest zerowy. Nie ma marginesu tolerancji. Każda wartość powyżej zera oznacza naruszenie zakazu.
  2. Zakaz obejmuje także środki działające podobnie do alkoholu, i to w stężeniu 0,0 ng/ml. Przepis nie różnicuje sytuacji ze względu na to, czy substancja pochodzi z leku przyjętego zgodnie z zaleceniem lekarza. O tej części zakazu w doniesieniach prasowych praktycznie się nie wspomina, a bywa ona groźniejsza od części alkoholowej.
  3. Zakaz dotyczy pojazdów samochodowych, nie obejmuje więc roweru ani hulajnogi. Tam obowiązują reguły ogólne.

Jak to się ma do wykroczenia i przestępstwa

Zakaz z art. 91 ust. 4 jest trzecim, najniższym progiem w systemie. Dwa pozostałe obowiązują wszystkich kierujących i wynikają z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz z przepisów karnych:

  • stan po użyciu alkoholu to wykroczenie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, zagrożone karą aresztu albo grzywny nie niższej niż 2500 zł, przy czym sąd obligatoryjnie orzeka zakaz prowadzenia pojazdów (art. 87 § 3 k.w.),
  • stan nietrzeźwości to przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 3.

Różnica na przykładzie. Wynik 0,08 mg/dm³ w wydychanym powietrzu nie jest ani wykroczeniem, ani przestępstwem. Dla kierowcy w okresie próbnym ten sam wynik oznacza naruszenie ustawowego zakazu i uruchamia sekwencję opisaną niżej.

Dodatkowe zakazy dla kierowcy przed osiemnastką

Siedemnastolatek podlega jeszcze dwóm ograniczeniom wynikającym z art. 91 ust. 5 ustawy o kierujących pojazdami. W okresie próbnym kierującemu, który nie ukończył 18 lat i kieruje pojazdem samochodowym innym niż czterokołowiec, zabrania się przewożenia osoby, która nie ukończyła 18 lat, bez pasażera spełniającego wymagania ustawowe, oraz wykonywania transportu drogowego rzeczy, przewozu osób taksówką i przewozu okazjonalnego.

Osobno art. 8a ust. 1 tej ustawy ogranicza samo uprawnienie. Prawo jazdy kategorii B uzyskane po ukończeniu 17 lat, a przed ukończeniem 18 lat, pozwala kierować wyłącznie na terytorium Polski, do czasu ukończenia 18 lat, a przez pierwsze 6 miesięcy dodatkowo tylko w towarzystwie pasażera siedzącego na przednim siedzeniu.

Ten pasażer musi łącznie spełniać cztery warunki określone w art. 8a ust. 2: ukończyć 25 lat, posiadać nieprzerwanie prawo jazdy kategorii B od co najmniej 5 lat, nie podlegać zakazowi prowadzenia pojazdów mechanicznych i nie podlegać mu w ostatnich 5 latach oraz nie znajdować się w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Wymogów wieku i stażu nie stosuje się do instruktora i egzaminatora (art. 8a ust. 3).

Co grozi za złamanie zakazu

Naruszenie zakazu uruchamia trzy odrębne mechanizmy, działające równolegle i w różnych trybach.

1. Zatrzymanie prawa jazdy przez policjanta

Od 3 września 2026 r. obowiązuje nowe brzmienie art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. f Prawa o ruchu drogowym. Policjant zatrzyma prawo jazdy w przypadku:

„uzasadnionego podejrzenia, że kierujący pojazdem znajdujący się w okresie próbnym (…) narusza zakaz, o którym mowa w art. 91 ust. 4 lub 5 tej ustawy”.

Art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. f Prawa o ruchu drogowym

Do zatrzymania dokumentu wystarczy uzasadnione podejrzenie naruszenia zakazu, a nie jego udowodnienie. Wynik badania alkomatem policjant uzyskuje na miejscu, więc podstawa powstaje jeszcze przy drodze, zanim ktokolwiek oceni sprawę merytorycznie.

2. Zawieszenie uprawnień

Zatrzymanie dokumentu w tym trybie skutkuje zawieszeniem uprawnień do kierowania pojazdami. Wynika to z art. 104a ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, który obejmuje przypadki zatrzymania prawa jazdy między innymi na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c–f Prawa o ruchu drogowym. Zawieszenie ustaje dopiero z dniem zwrotu dokumentu (art. 104a ust. 3).

3. Cofnięcie uprawnienia przez starostę

Najpoważniejsza konsekwencja wynika z art. 103 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w razie stwierdzenia, że kierujący znajdujący się w okresie próbnym naruszył zakaz, o którym mowa w art. 91 ust. 4 lub 5.

Skutek praktyczny cofnięcia. Cofnięcie uprawnienia to nie to samo co czasowe zatrzymanie dokumentu. Odzyskanie uprawnień wymaga przejścia procedury od nowa. Dodatkowo okres próbny kończy się z dniem cofnięcia (art. 91 ust. 3a), a po ponownym uzyskaniu prawa jazdy zaczyna biec od początku (art. 91 ust. 3 pkt 1).

Dwa wykroczenia: przedłużenie okresu próbnego

Osobny mechanizm dotyczy powtarzalności naruszeń. Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, jeżeli kierowca w okresie próbnym popełnił dwa wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji stwierdzone prawomocnymi rozstrzygnięciami, starosta wydaje decyzję administracyjną o:

  1. przedłużeniu okresu próbnego o kolejne 2 lata, jeżeli oba rozstrzygnięcia zapadły w okresie próbnym, albo
  2. nałożeniu uzupełniającego okresu próbnego trwającego 2 lata, jeżeli chociażby jedno rozstrzygnięcie zapadło już po okresie próbnym.

Katalog tych wykroczeń jest zamknięty i określa go art. 92 ust. 5 tej ustawy. Obejmuje on między innymi spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu (art. 86 § 1, 1a lub 2 k.w.), jazdę po użyciu alkoholu (art. 87 § 1 k.w.), przekroczenie prędkości o więcej niż 30 km/h (art. 92a § 2 k.w.), a także naruszenia polegające na nieustąpieniu pierwszeństwa, wjeździe za sygnalizator na czerwonym świetle oraz niezastosowaniu się do poleceń osoby kierującej ruchem.

Dlaczego mandat w okresie próbnym to inna decyzja niż zwykle. Przyjęcie mandatu jest prawomocnym rozstrzygnięciem, a przepis odwołuje się właśnie do prawomocnych rozstrzygnięć. Dwa przyjęte mandaty z katalogu ustawowego wystarczą, żeby okres próbny wydłużył się o kolejne dwa lata. 

Dwanaście punktów: obowiązkowe szkolenie

Kierujący, który w okresie próbnym przekroczy liczbę 12 punktów karnych, ma obowiązek ukończyć praktyczne szkolenie w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym. Termin wynika z art. 91 ust. 6 i 7 ustawy o kierujących pojazdami:

  • zasadniczo 12 miesięcy od dnia popełnienia naruszenia, które spowodowało przekroczenie 12 punktów,
  • jeżeli prawomocne rozstrzygnięcie zapadło po upływie 9 miesięcy od popełnienia naruszenia, termin wynosi 3 miesiące od daty uprawomocnienia się tego rozstrzygnięcia.

Szkolenie prowadzi odpłatnie ośrodek doskonalenia techniki jazdy. Zgodnie z art. 94 ust. 2 i 3 tej ustawy opłata nie może przekroczyć 500 zł, a szkolenie ma formę ćwiczeń praktycznych trwających 1 godzinę. Jego celem jest uświadomienie niebezpieczeństw wynikających z nadmiernej prędkości i ukształtowanie postawy defensywnej. Program szkolenia, wzór zaświadczenia i wysokość opłaty określa rozporządzenie wydane na podstawie art. 95 ust. 1 tej ustawy.

O przekroczeniu 12 punktów informację otrzymuje starosta, a także sam kierowca, w tym przez aplikację mObywatel (art. 91 ust. 8–10). Nie zwalnia to z pilnowania terminu, bo sankcja jest dotkliwa: zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 1a ustawy o kierujących pojazdami nieukończenie szkolenia w terminie jest samodzielną podstawą decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, której starosta nadaje rygor natychmiastowej wykonalności (art. 102 ust. 1cb).

Pięć lat bez uprawnień. Kierowanie pojazdem silnikowym mimo decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy wydanej między innymi za nieukończenie tego szkolenia skutkuje cofnięciem uprawnienia na okres 5 lat od dnia stwierdzenia zdarzenia (art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami). To najostrzejsza sankcja w całym tym systemie. Warto zauważyć, że ten pięcioletni skutek nie dotyczy jazdy mimo zatrzymania prawa jazdy na podstawie samego zakazu zerowej zawartości alkoholu, bo przepis wylicza inne podstawy zatrzymania.

Dwadzieścia punktów w pierwszym roku

Niezależnie od powyższego działa próg punktowy liczony od wydania pierwszego prawa jazdy. Zgodnie z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d Prawa o ruchu drogowym policjant zatrzyma prawo jazdy w razie przekroczenia w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy liczby 20 punktów, a także wtedy, gdy prawomocne rozstrzygnięcia wykażą, że w okresie próbnym kierowca popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji albo trzy wykroczenia z ustawowego katalogu. Te same przesłanki są podstawą cofnięcia uprawnienia przez starostę (art. 103 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami).

Zatrzymanie prawa jazdy krok po kroku

Warto wiedzieć, jak technicznie wygląda zatrzymanie dokumentu, bo od kilku lat nie polega ono na fizycznym odebraniu plastikowej karty.

  1. Zatrzymanie. Następuje przez wprowadzenie informacji do centralnej ewidencji kierowców niezwłocznie po stwierdzeniu przesłanek z art. 135 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym (art. 135b ust. 1 tej ustawy). Dokument zostaje u kierowcy, ale uprawnienie jest zablokowane.
  2. Przekazanie sprawy. Policja przekazuje informację o zatrzymaniu sądowi właściwemu do rozpoznania sprawy o wykroczenie albo prokuratorowi, nie później niż w terminie 7 dni od dnia zatrzymania (art. 136 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym).
  3. Postanowienie. W terminie 14 dni prokurator albo sąd wydaje postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 137 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym). Na postanowienie służy zażalenie (art. 137 ust. 3).
  4. Zwrot. Jeżeli postanowienia o zatrzymaniu nie wydano, wydaje się postanowienie o zwrocie dokumentu (art. 137 ust. 4). Od 3 września 2026 r. dodano wprost, że regułę tę stosuje się odpowiednio, gdy postanowienie o zwrocie zapada w następstwie rozpatrzenia zażalenia (art. 137 ust. 4a).

Osobna reguła dotyczy badania krwi lub moczu. Jeżeli wynik nie zostanie uzyskany w ciągu 30 dni od dnia zatrzymania prawa jazdy, do ewidencji niezwłocznie wprowadza się informację o jego zwrocie (art. 136 ust. 4 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym). Ten termin bywa w praktyce przeoczony, a jego upływ oznacza, że kierowca odzyskuje uprawnienie z mocy samego przepisu.

Przykład

Stan faktyczny. Kierowca odebrał prawo jazdy kategorii B jako osiemnastolatek 10 września 2026 r., a więc już w reżimie nowego okresu próbnego. Po weselu, następnego dnia przed południem, jedzie do pracy. Alkomat pokazuje 0,08 mg/dm³ w wydychanym powietrzu.

Wynik jest poniżej progu wykroczenia z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń, więc nie popełniono ani wykroczenia, ani przestępstwa. Sprawa się jednak nie kończy. Kierowca narusza zakaz z art. 91 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami, policjant ma podstawę z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. f Prawa o ruchu drogowym, żeby zatrzymać mu prawo jazdy, uprawnienia ulegają zawieszeniu (art. 104a ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami), a starosta prowadzi postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnienia na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 3 lit. b tej ustawy.

Gdyby ten sam kierowca odebrał prawo jazdy 2 września 2026 r., czyli dwa dni wcześniej, skutek byłby zupełnie inny. Zgodnie z art. 16a ustawy z 17 października 2025 r. stosuje się do niego przepisy dotychczasowe, a zakaz zerowej zawartości alkoholu go nie obejmuje. Kontrola skończyłaby się na badaniu.

Gdzie leży realna linia obrony. Skoro przepis operuje progiem zerowym, spór nie dotyczy tego, czy wynik mieści się w granicach tolerancji, bo tolerancji nie ma. Przenosi się on w całości na prawidłowość samego pomiaru: świadectwo wzorcowania urządzenia, zachowanie okresu obserwacji przed badaniem, liczbę pomiarów i ich rozrzut. Drugą linią obrony jest data uzyskania uprawnień, bo przesądza ona o tym, czy kierowca w ogóle podlega nowym przepisom.

Co zrobić, gdy prawo jazdy zostało zatrzymane

  • Sprawdzić datę wydania prawa jazdy. Nowy okres próbny obejmuje wyłącznie osoby, które uzyskały uprawnienia kategorii B od 4 września 2026 r.
  • Zażądać badania krwi. Przy wyniku bliskim zeru to najskuteczniejszy sposób weryfikacji pomiaru z urządzenia wydechowego.
  • Zabezpieczyć dowody. Pokwitowanie, protokół badania, wydruk z alkomatu i świadectwo wzorcowania urządzenia. To ostatnie bywa najsłabszym punktem materiału dowodowego.
  • Pilnować terminów. Od dnia zatrzymania biegnie 7 dni na przekazanie sprawy, 14 dni na wydanie postanowienia i 30 dni na uzyskanie wyniku badania krwi.
  • Nie kierować pojazdem. Prowadzenie pojazdu mechanicznego bez uprawnienia jest wykroczeniem z art. 94 § 1 Kodeksu wykroczeń, zagrożonym karą aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 1500 zł, przy czym sąd obligatoryjnie orzeka zakaz prowadzenia pojazdów (art. 94 § 3 k.w.).
  • Rozważyć zażalenie na postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 137 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym) oraz odwołanie od decyzji starosty w trybie administracyjnym.

Przepisy rozdziału 14 ustawy o kierujących pojazdami są stosowane od 4 września 2026 r. Wcześniej ich stosowanie było wstrzymane do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych centralnej ewidencji kierowców.

Nie. Zgodnie z art. 16 i art. 16a ustawy z 17 października 2025 r. nowy rozdział 14 stosuje się wyłącznie do osób, które uzyskały uprawnienia kategorii B od dnia stosowania tych przepisów.

Dwa lata dla osoby, która uzyskała prawo jazdy po ukończeniu 18 lat, i trzy lata dla osoby, która uzyskała je jako siedemnastolatek, jednak nie dłużej niż do ukończenia 20 lat (art. 91 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami).

Art. 91 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami zakazuje też jazdy przy stężeniu środka działającego podobnie do alkoholu przekraczającym 0,0 ng/ml. Przepis nie różnicuje sytuacji ze względu na to, czy substancja pochodzi z leku przyjętego zgodnie z zaleceniem lekarza.

Zatrzymanie prawa jazdy przez policjanta (art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. f Prawa o ruchu drogowym), zawieszenie uprawnień (art. 104a ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami) oraz decyzja starosty o cofnięciu uprawnienia (art. 103 ust. 1 pkt 3 lit. b tej ustawy).

Tak. Mandat jest prawomocnym rozstrzygnięciem. Dwa wykroczenia z katalogu określonego w art. 92 ust. 5 ustawy o kierujących pojazdami prowadzą do przedłużenia okresu próbnego o kolejne dwa lata albo do nałożenia uzupełniającego okresu próbnego.

Ustawa zakreśla górną granicę: opłata nie może przekroczyć 500 zł, a szkolenie trwa godzinę i ma formę ćwiczeń praktycznych w ośrodku doskonalenia techniki jazdy (art. 94 ust. 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami). Konkretną kwotę i program określa rozporządzenie wydane na podstawie art. 95 ust. 1 tej ustawy.

Nie. Zatrzymanie następuje przez wpis do centralnej ewidencji kierowców (art. 135b ust. 1 Prawa o ruchu drogowym). Dokument pozostaje u kierowcy, ale uprawnienie jest zablokowane.

Podstawa prawna

Masz pytanie do tego tematu

Jeżeli po lekturze coś pozostało niejasne albo sytuacja dotyczy konkretnej sprawy, prosimy o wiadomość. Odpowiadamy wyłącznie drogą mailową.

Napisać do redakcji

Redakcja ProstePrawo24
Portal prowadzony we współpracy z adwokatem. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w indywidualnej sprawie.
biuro@prosteprawo24.pl

Skomentuj

Tags:

Dodaj komentarz