Odwołanie od mandatu nie przysługuje, bo przyjęty mandat kredytowany staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru (art. 98 § 3 k.p.w.). Ukarany może jedynie złożyć do sądu wniosek o uchylenie mandatu, ale tylko z przyczyn wymienionych w art. 101 k.p.w. Wniosek składa się zwykle w ciągu 7 dni od uprawomocnienia się mandatu.
Jeżeli mandat nie został jeszcze przyjęty, decyzję warto podjąć świadomie. Co grozi po odmowie i kiedy odmowa ma sens, wyjaśniamy w tekście Mandat: przyjąć czy odmówić?
W pigułce
- Od przyjętego mandatu nie ma odwołania. Mandat staje się prawomocny z chwilą pokwitowania.
- Można złożyć wniosek o uchylenie mandatu. Do sądu, w ściśle określonych przypadkach.
- Termin na wniosek to 7 dni od uprawomocnienia. W większości przypadków.
- Sąd nie bada, czy kierowca naprawdę popełnił wykroczenie. Bada, czy czyn w ogóle jest wykroczeniem.
- Mandat uchyla się też, gdy grzywna jest za wysoka. W części ponad dopuszczalną kwotę.
- Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego wniosek można złożyć w każdym czasie. Termin 7 dni nie obowiązuje.
- Najlepszy moment na spór to kontrola. Mandatu można nie przyjąć.
Czy można odwołać się od przyjętego mandatu
Odwołać się nie można. Mandat kredytowany staje się prawomocny z chwilą, gdy ukarany pokwituje jego odbiór (art. 98 § 3 k.p.w.). Od tej chwili można jedynie złożyć do sądu wniosek o uchylenie mandatu, ale tylko z powodów wskazanych w ustawie.
Kiedy sąd uchyli mandat
Prawomocny mandat podlega niezwłocznie uchyleniu w sytuacjach wymienionych poniżej (art. 101 § 1 i 1a k.p.w.).
- grzywnę nałożono za czyn, który nie jest wykroczeniem,
- grzywnę nałożono na osobę, która popełniła czyn przed ukończeniem 17 lat,
- ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia wykroczenia, na przykład z powodu obrony koniecznej albo stanu wyższej konieczności,
- grzywnę nałożono wbrew zakazom, na przykład za wykroczenie, za które należałoby orzec środek karny,
- grzywnę nałożono w wysokości wyższej niż dopuszczalna, wtedy tylko w części przekraczającej tę wysokość.
Mandat uchyla się także w każdym czasie, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisu, na podstawie którego go nałożono, z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, albo gdy wynika to z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego (art. 101 § 1b k.p.w.).
Czego sąd nie zbada
Sąd rozpoznający wniosek bada, czy zachowanie opisane w mandacie jest wykroczeniem. Nie ustala natomiast, czy ukarany rzeczywiście się go dopuścił. Nie da się więc w tym trybie podważyć ustaleń policjanta co do przebiegu zdarzenia.
Przykład. Policjant zarzuca kierowcy niezatrzymanie się przed znakiem „Stop”, a kierowca przyjmuje mandat. Później twierdzi, że się zatrzymał. Wniosek o uchylenie mandatu nic tu nie da, bo niezastosowanie się do znaku jest wykroczeniem. Sąd nie będzie badał, czy kierowca naprawdę się zatrzymał.
Nasze stanowisko. Najlepszy moment na spór o przebieg zdarzenia to kontrola drogowa. Sprawca może odmówić przyjęcia mandatu (art. 97 § 2 k.p.w.). Sprawa trafia wtedy do sądu, który bada wszystkie dowody. Decyzję o odmowie warto jednak podjąć świadomie, bo przegrana w sądzie zwykle kosztuje więcej niż mandat.
Jak złożyć wniosek o uchylenie mandatu
Wniosek może złożyć ukarany, jego przedstawiciel ustawowy lub opiekun prawny w terminie 7 dni od uprawomocnienia się mandatu. Uchylenie może nastąpić także na wniosek organu, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, albo z urzędu (art. 101 § 1 k.p.w.).
Wniosek rozpoznaje sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze nałożono grzywnę. Sąd orzeka na posiedzeniu, w którym mogą uczestniczyć ukarany, organ, który nałożył grzywnę, i ujawniony pokrzywdzony. Uchylając mandat, sąd nakazuje zwrot zapłaconej kwoty (art. 101 § 2 i 3 k.p.w.).
Najczęstsze pytania
Od przyjętego mandatu nie ma odwołania. Wniosek o uchylenie składa się w ciągu 7 dni od uprawomocnienia, a w przypadkach z art. 101 § 1b k.p.w. w każdym czasie.
Nie. Sąd nie bada w tym trybie przebiegu zdarzenia, tylko to, czy czyn jest wykroczeniem.
Tak. Sąd nakazuje zwrot uiszczonej kwoty.
Tak. Sprawa trafia wtedy do sądu, który rozpoznaje ją na podstawie wszystkich dowodów.
Krótka odpowiedź na pytanie kosztuje 59 zł. Porada z analizą krótkiego dokumentu, na przykład wezwania, mandatu albo wyroku, kosztuje 99 zł.
Przyjąłeś mandat i masz wątpliwości?
Prześlij mandat i opisz zdarzenie. Sprawdzimy, czy jest podstawa do jego uchylenia.
Podstawa prawna
- ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia: art. 96 § 2, art. 97 § 2, art. 98 § 3, art. 101
- Stan prawny na 5 października 2026 r.
Redakcja Proste Prawo 24
Portal prawny Proste Prawo 24. Wyjaśniamy przepisy na przykładach z praktyki. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
biuro@prosteprawo24.pl