Warunkowe zawieszenie kary dotyczy tylko kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze nieprzekraczającym roku (art. 69 § 1 k.k.). Sąd może zawiesić karę, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności, a zawieszenie wystarczy do osiągnięcia celów kary. Okres próby wynosi od roku do 3 lat, a nowe przestępstwo w tym czasie może oznaczać zarządzenie wykonania kary.
W pigułce
- Zawiesić można tylko karę pozbawienia wolności. Nie grzywnę ani ograniczenie wolności.
- Orzeczona kara nie może przekraczać roku. Art. 69 § 1 k.k.
- Sprawca nie mógł być wcześniej skazany na karę pozbawienia wolności. W czasie popełnienia przestępstwa.
- Sąd musi uznać, że zawieszenie wystarczy. Liczą się postawa i zachowanie po czynie.
- Okres próby trwa od roku do 3 lat. Wobec młodocianych i sprawców przemocy domowej od 2 do 5 lat.
- Sąd nakłada co najmniej jeden obowiązek. Na przykład przeproszenie pokrzywdzonego.
- Nowe przestępstwo w okresie próby może oznaczać więzienie. Sąd zarządza wtedy wykonanie kary.
- Skazanie ulega zatarciu po roku od końca próby. Jeżeli wykonano inne kary i środki.
Czym jest warunkowe zawieszenie kary
Warunkowe zawieszenie to próba. W zamian za szansę uniknięcia więzienia skazany ma przestrzegać prawa, a zwłaszcza nie popełnić kolejnego przestępstwa. Zawiesić można tylko karę pozbawienia wolności. Grzywny i kary ograniczenia wolności sąd nie zawiesza. Przy grzywnie istnieją inne rozwiązania, które opisujemy w artykule przedawnienie grzywny.
Warunki zawieszenia kary
- Kara do roku. Orzeczona kara pozbawienia wolności nie przekracza roku.
- Brak wcześniejszego skazania na karę pozbawienia wolności. Ocenia się to według stanu z chwili popełnienia przestępstwa. Wcześniejsza grzywna albo kara ograniczenia wolności nie wykluczają zawieszenia.
- Pozytywna prognoza. Zawieszenie musi wystarczyć do osiągnięcia celów kary, a w szczególności do zapobieżenia powrotowi do przestępstwa.
Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim postawę sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste, dotychczasowy sposób życia oraz zachowanie po popełnieniu przestępstwa (art. 69 § 2 k.k.). Znaczenie ma na przykład to, czy sprawca wyraził żal, naprawił szkodę, przeprosił pokrzywdzonego albo czy przestępstwo było jednorazowym zdarzeniem. Przyznanie się do winy nie jest warunkiem zawieszenia.
Wobec niektórych sprawców, na przykład sprawców występku o charakterze chuligańskim albo kierowców z co najmniej 1,5 promila alkoholu we krwi, którzy spowodowali wypadek, sąd może zawiesić karę tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach (art. 69 § 4 k.k.).
Okres próby
Okres próby wynosi od roku do 3 lat i biegnie od uprawomocnienia się wyroku. Wobec sprawcy młodocianego oraz sprawcy przestępstwa z użyciem przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej wynosi od 2 do 5 lat (art. 70 k.k.).
Obowiązki w okresie próby
Zawieszając karę, sąd nakłada na skazanego co najmniej jeden obowiązek (art. 72 § 1 k.k.). Może to być na przykład obowiązek wymieniony poniżej.
- informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby,
- przeproszenia pokrzywdzonego,
- wykonywania pracy zarobkowej, nauki lub przygotowania się do zawodu,
- powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania środków odurzających,
- poddania się terapii uzależnień albo innej terapii,
- powstrzymania się od przebywania w określonych miejscach albo od kontaktu z pokrzywdzonym.
Sąd może też orzec świadczenie pieniężne albo zobowiązać skazanego do naprawienia szkody (art. 72 § 2 k.k.).
Kiedy sąd zarządzi wykonanie kary
Sąd zarządza wykonanie kary, jeżeli skazany w okresie próby popełnił podobne przestępstwo umyślne i prawomocnie orzeczono za nie karę pozbawienia wolności bez zawieszenia (art. 75 § 1 k.k.). Może też zarządzić wykonanie kary, gdy skazany rażąco narusza porządek prawny albo uchyla się od dozoru lub obowiązków (art. 75 § 2 k.k.). Zarządzenie nie może nastąpić później niż w ciągu roku od zakończenia okresu próby (art. 75 § 4 k.k.).
Zatarcie skazania
Skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z upływem roku od zakończenia okresu próby (art. 76 § 1 k.k.). Jeżeli orzeczono grzywnę, środek karny lub środek kompensacyjny, zatarcie nie nastąpi przed ich wykonaniem (art. 76 § 2 k.k.). Termin można sprawdzić w kalkulatorze zatarcia skazania.
Nasze stanowisko. O zawieszeniu kary decyduje w dużej mierze postawa sprawcy po czynie. Naprawienie szkody i przeprosiny przed rozprawą mają realne znaczenie dla oceny sądu. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny.
Najczęstsze pytania
Tylko karę pozbawienia wolności orzeczoną w wymiarze nieprzekraczającym roku.
Nie. Wyklucza je wcześniejsze skazanie na karę pozbawienia wolności.
Sąd może zarządzić wykonanie kary, a przy podobnym przestępstwie umyślnym ukaranym bezwzględnym pozbawieniem wolności musi to zrobić.
Z upływem roku od zakończenia okresu próby, jeżeli wykonano pozostałe kary i środki.
Krótka odpowiedź na pytanie kosztuje 59 zł. Porada z analizą krótkiego dokumentu, na przykład wezwania, mandatu albo wyroku, kosztuje 99 zł.
Grozi Ci kara pozbawienia wolności?
Opisz sprawę. Ocenimy, czy realne jest warunkowe zawieszenie kary.
Podstawa prawna
- ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny: art. 69, art. 70, art. 72, art. 75, art. 76
- Stan prawny na 5 października 2026 r.
Redakcja Proste Prawo 24
Portal prawny Proste Prawo 24. Wyjaśniamy przepisy na przykładach z praktyki. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
biuro@prosteprawo24.pl