Zamiana pracy społecznej na potrącenie z wynagrodzenia jest możliwa w szczególnie uzasadnionych wypadkach (art. 63a § 1 k.k.w.). Sąd przyjmuje wtedy, że 20 godzin pracy na cele społeczne odpowiada 10 procentom wynagrodzenia za pracę. Potrącenie można orzec tylko wobec osoby zatrudnionej, a na postanowienie przysługuje zażalenie.
W pigułce
- Sąd może zmienić formę kary ograniczenia wolności. Z pracy na potrącenie z wynagrodzenia.
- Dzieje się tak tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Art. 63a k.k.w.
- Przelicznik jest stały. 20 godzin pracy odpowiada 10 procentom wynagrodzenia.
- Praca nie może przekraczać 40 godzin miesięcznie.
- Potrącenie wymaga zatrudnienia. Skazany nie może bez zgody sądu rozwiązać stosunku pracy.
- Na postanowienie przysługuje zażalenie.
- Uchylanie się od kary grozi zastępczym więzieniem. Art. 65 k.k.w.
Kara ograniczenia wolności. Dwie formy
Kara ograniczenia wolności polega na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne albo na potrąceniu od 10 do 25 procent wynagrodzenia za pracę w stosunku miesięcznym (art. 34 § 1a k.k.). Sąd może orzec te obowiązki łącznie lub osobno (art. 34 § 1b k.k.). Praca wynosi od 20 do 40 godzin miesięcznie (art. 35 § 1 k.k.).
Kiedy sąd zamieni pracę na potrącenie
Zmiana formy kary jest możliwa w szczególnie uzasadnionych wypadkach (art. 63a § 1 k.k.w.). Ustawa nie wymienia ich katalogu. Może chodzić na przykład o sytuację, w której skazany podjął pracę w systemie zmianowym albo poza miejscem zamieszkania i nie jest w stanie wykonywać pracy społecznej.
Potrącenie z wynagrodzenia można orzec tylko wobec osoby zatrudnionej. W okresie potrąceń skazany nie może bez zgody sądu rozwiązać stosunku pracy (art. 35 § 2 k.k.).
Jak przelicza się pracę na potrącenie
Ustawa przyjmuje stały przelicznik. 20 godzin pracy na cele społeczne odpowiada 10 procentom wynagrodzenia za pracę. Orzeczona praca nie może przekraczać 40 godzin miesięcznie (art. 63a § 1 k.k.w.).
Nasze stanowisko. Wniosek o zmianę formy kary warto złożyć, zanim pojawią się zaległości w wykonywaniu pracy. Do wniosku dobrze jest dołączyć umowę o pracę i grafik, które pokazują, dlaczego praca społeczna jest niemożliwa.
Co grozi za uchylanie się od kary
Jeżeli skazany uchyla się od odbywania kary ograniczenia wolności, sąd zarządza wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności. Jeden dzień kary zastępczej odpowiada dwóm dniom kary ograniczenia wolności pozostałej do wykonania (art. 65 § 1 k.k.w.). Dlatego trudności z wykonywaniem pracy lepiej zgłosić sądowi wcześniej, niż po prostu przestać się stawiać.
Po odbyciu połowy kary można też wnioskować o zwolnienie z reszty. Piszemy o tym w artykule skrócenie kary ograniczenia wolności.
Najczęstsze pytania
Tak, w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Decyzję podejmuje sąd.
Ustawa przyjmuje, że 20 godzin pracy odpowiada 10 procentom wynagrodzenia.
Nie. Potrącenie można orzec tylko wobec osoby zatrudnionej.
Sąd zarządzi wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności.
Krótka odpowiedź na pytanie kosztuje 59 zł. Porada z analizą krótkiego dokumentu, na przykład wezwania, mandatu albo wyroku, kosztuje 99 zł.
Nie dajesz rady wykonywać prac społecznych?
Opisz swoją sytuację zawodową. Ocenimy, czy wniosek o zmianę formy kary ma szanse.
Podstawa prawna
- ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy: art. 63a, art. 65 § 1
- ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny: art. 34 § 1a i 1b, art. 35
- Stan prawny na 5 października 2026 r.
Redakcja Proste Prawo 24
Portal prawny Proste Prawo 24. Wyjaśniamy przepisy na przykładach z praktyki. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
biuro@prosteprawo24.pl