Ile dostanę za złamaną nogę ? Odszkodowanie i zadośćuczynienie w teorii i praktyce

Kluczowe znaczenie ma ocena skutków wypadku w kontekście stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu poszkodowanego. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej, które szczegółowo reguluje zasady orzekania o uszczerbku, lekarz orzecznik określa procentowy stopień trwałego uszczerbku na podstawie szczegółowej tabeli urazów.

W praktyce oznacza to, że po zakończeniu leczenia złamanej nogi specjalista oceni, na ile trwałe skutki (np. ograniczenie ruchomości stawu, skrócenie kończyny, zniekształcenie kości) wpłynęły na sprawność poszkodowanego. Ten procent jest później podstawą do ustalenia wysokości odszkodowania. Stały uszczerbek to trwałe następstwa bez szans na poprawę, a długotrwały to takie, które utrzymują się przez dłuższy czas (minimum 6 miesięcy), choć potencjalnie mogą się zmniejszyć. Dla uprawnienia do odszkodowania nie ma to dużej różnicy – liczy się sam procent uszczerbku orzeczony zgodnie z przepisami.

Jak uzyskać odszkodowanie – procedura krok po kroku

Procedura dochodzenia odszkodowania za złamaną nogę zależy od rodzaju wypadku:

• Wypadek przy pracy: Jeśli noga została złamana na skutek wypadku w pracy (np. upadek z wysokości, potknięcie na terenie zakładu) lub w drodze do pracy, poszkodowanemu przysługuje jednorazowe odszkodowanie z ZUS. Należy zgłosić wypadek, sporządzić protokół powypadkowy, a po zakończeniu leczenia złożyć wniosek do ZUS. ZUS kieruje poszkodowanego na komisję lekarską – lekarz orzecznik bada pacjenta i określa procent stałego/długotrwałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego złamaniem nogi. Na podstawie orzeczenia ZUS wydaje decyzję o przyznaniu odszkodowania i wypłaca należną kwotę (zgodnie z ustalonym procentem i obowiązującą stawką za 1%).

• Wypadek komunikacyjny lub inny wypadek z winy osoby trzeciej: W sytuacji, gdy do złamania nogi doszło np. w wypadku samochodowym, potrąceniu pieszego, upadku na oblodzonym chodniku czy w czasie uprawiania sportu na skutek zaniedbań organizatora – poszkodowany może żądać odszkodowania od sprawcy (a praktycznie od jego ubezpieczyciela OC). Proces rozpoczyna się od zgłoszenia szkody ubezpieczycielowi. Niezbędne jest przedstawienie dokumentacji medycznej (wyniki badań, wypisy ze szpitala, opinie lekarzy). Ubezpieczyciel zwykle kieruje poszkodowanego na własne oględziny przez lekarza orzecznika lub prosi o dostarczenie orzeczenia o stopniu uszczerbku na zdrowiu. Często wykorzystuje się tu tabele uszczerbku na zdrowiu z Rozporządzenia z 2002 r. lub wewnętrzne tabele ubezpieczyciela (z reguły bardzo zbliżone). Po ustaleniu procentu trwałego uszczerbku ubezpieczyciel proponuje kwotę odszkodowania. Poszkodowany może negocjować jej wysokość, powołując się na okoliczności (np. szczególnie dotkliwe konsekwencje urazu) – w razie braku porozumienia sprawa może trafić do sądu.

• Polisa NNW (ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków): Jeśli poszkodowany miał wykupioną polisę NNW (prywatnie lub np. w zakładzie pracy/szkole), również może otrzymać świadczenie. Wówczas kluczowe jest orzeczenie procentu uszczerbku – każde 1% odpowiada określonej sumie zapisanej w umowie (np. przy sumie ubezpieczenia 100 000 zł i 1% = 1 000 zł, złamanie skutkujące 10% uszczerbku da 10 000 zł świadczenia).

Ocena uszczerbku na zdrowiu przy złamanej nodze

Złamana noga to dość szerokie pojęcie – może dotyczyć kości uda (kość udowa), podudzia (piszczel, strzałka), a także urazów stawu kolanowego, skokowego czy stopy. Każdy z tych urazów inaczej przekłada się na sprawność kończyny dolnej, stąd tabela uszczerbku przewiduje różne wartości procentowe. Oto najważniejsze przykłady:

• Złamanie kości udowej (udo): Kość udowa to największa kość nogi. Jej złamanie jest poważnym urazem, często wymagającym operacji zespolenia. Jeżeli złamanie uda zrośnie się w dobrym ustawieniu i kończyna wróci prawie do pełnej funkcji (np. nieznaczne skrócenie do 2 cm, minimalne ograniczenie zginania w stawie biodrowym lub kolanowym), stały uszczerbek może wynosić około 7–10%. Gdy jednak występują poważniejsze następstwa – np. kończyna jest krótsza o 3–6 cm, chód poszkodowanego jest wyraźnie upośledzony (kuleje, musi używać podpórki), zakres ruchu w stawie biodrowym/kolanowym jest ograniczony do połowy – uszczerbek ocenia się wyżej, na ok. 15–20%. Bardzo ciężkie przypadki złamania uda, gdy doszło do znacznego skrócenia nogi (>6 cm), dużych zniekształceń kości, niestabilności stawu czy przewlekłego zapalenia kości (np. w wyniku powikłań infekcyjnych), mogą skutkować uszczerbkiem rzędu 30% lub więcej. Amputacja nogi na poziomie uda jest traktowana jako utrata kończyny – to uszczerbek nawet 70–80%, ale to już skrajny przypadek poza typowym zakresem „złamania”.

• Złamanie kości podudzia (piszczel i strzałka): Złamanie dolnej części nogi może być różnej złożoności. Proste złamanie jednej kości, które zrośnie się bez zniekształceń i nie pozostawi trwałych zmian (pełna ruchomość stawu kolanowego i skokowego, brak bólu przy chodzeniu), może zostać ocenione na 5% uszczerbku lub nawet 0%, jeśli naprawdę nie ma żadnych następstw. Jeśli jednak odłamki były przemieszczone, a zrost spowodował lekkie skrzywienie osi nogi czy niewielkie skrócenie (do ~3 cm) i pojawiło się umiarkowane ograniczenie ruchomości w stawach – uszczerbek może wynieść ok. 10%. Przy poważniejszym złamaniu podudzia, gdzie kończyna stała się krótsza o 3–6 cm, stawy pracują w ograniczonym zakresie (np. sztywność stawu skokowego >50%), a chód jest wyraźnie nieprawidłowy, tabela przewiduje ok. 20% uszczerbku. Bardzo ciężkie złamania podudzia (wieloodłamowe, z komplikacjami) skutkujące znacznym skróceniem nogi (>6 cm), zniekształceniem i niestabilnością, mogą dać nawet 25–30% uszczerbku. Dodatkowe powikłania jak staw rzekomy (brak zrostu, wymagający kolejnych operacji) czy przewlekłe zapalenie kości mogą zwiększyć ten procent jeszcze bardziej.

• Złamanie w obrębie stawu kolanowego: Często mówimy tu o złamaniach nasad kości tworzących staw kolanowy (np. złamanie kłykci kości udowej lub piszczeli, złamanie rzepki). Jeśli powierzchnie stawowe zrosną się prawidłowo i kolano jest stabilne, a ruchomość pełna – stały uszczerbek może być minimalny (2–5% lub 0% przy braku dolegliwości). Jednak już niewielkie ograniczenie ruchu w kolanie (np. niemożność pełnego zgięcia) i drobne odchylenie osi (koślawość/szpotawość) daje 5% uszczerbku. Średnie ograniczenie zgięcia (do ~90 stopni) czy większe zniekształcenie osi może skutkować 10%. Gdy kolano jest sztywne w znacznym zakresie lub trwale niestabilne (uszkodzenie więzadeł), uszczerbek wzrasta do 15–20%, a przy całkowitym usztywnieniu kolana w złej pozycji nawet 30%.

• Złamanie kostki (staw skokowy) i stopy: Złamania kostek (bocznej i przyśrodkowej) w stawie skokowym, jeśli są dobrze wyleczone, dają ok. 5% uszczerbku przy niewielkich bólach lub minimalnym ograniczeniu ruchu. Gorzej wygojone, z ograniczeniem ruchomości stawu skokowego do połowy – 10%. Całkowite usztywnienie stawu skokowego lub znaczne zniekształcenie stopy może być ocenione na 20% i więcej. Złamane kości śródstopia czy palców stopy rzadziej powodują duży uszczerbek – zwykle kilka procent, jeśli utrudniają chód (np. palec młotkowaty po złamaniu palca – 1–3%).

Wysokość odszkodowania – ile pieniędzy za złamaną nogę?

Wysokość odszkodowania zależy bezpośrednio od orzeczonego stopnia uszczerbku na zdrowiu oraz od tego, skąd świadczenie jest wypłacane:

• ZUS (wypadek w pracy): Za każdy 1% stałego lub długotrwałego uszczerbku ZUS płaci ustawowo określoną kwotę. W 2025 roku jest to 1636 zł za 1%. Oznacza to, że np. przy 10% uszczerbku odszkodowanie wyniesie 16 360 zł, a przy 20% – 32 720 zł. Kwoty te są waloryzowane corocznie w marcu, ale mechanizm pozostaje ten sam.

• Ubezpieczenie OC sprawcy (wypadki poza pracą): Ubezpieczyciele nie są związani sztywno stawkami ZUS, ale w praktyce często je respektują jako punkt odniesienia. Poszkodowany może otrzymać zadośćuczynienie za ból, cierpienie i obniżenie jakości życia (ustalane indywidualnie, często w dziesiątkach tysięcy złotych przy ciężkim złamaniu nogi) oraz odszkodowanie za trwały uszczerbek. Często bywa tak, że np. 1% uszczerbku = 1000–2000 zł w ocenie ubezpieczyciela, choć nie jest to regułą narzuconą prawem. W razie sporu sądy również posiłkują się procentem uszczerbku, ale oceniają całościowo krzywdę poszkodowanego. Przy bardzo poważnych obrażeniach nóg (np. skomplikowane złamania wymagające wielu operacji) zadośćuczynienia sądowe potrafią sięgać 100 000 zł i więcej, oprócz odszkodowań za sam uszczerbek.

• Polisa NNW: Tutaj wszystko zależy od sumy ubezpieczenia i warunków umowy. Jeśli ktoś ma wysoką sumę (np. 200 000 zł) i złamie nogę z 10% uszczerbkiem, może otrzymać 20 000 zł (przy 1% = 1/100 sumy). Warto sprawdzić w OWU (ogólnych warunkach ubezpieczenia) tabelę świadczeń – zwykle jest ona oparta na tym samym rozporządzeniu, więc ocena procentów będzie podobna.

Przykład 1: Pan Tomasz doznał złamania kości piszczelowej i strzałkowej (podudzie) w wypadku motocyklowym. Złamanie było otwarte, konieczne było zespolenie chirurgiczne. Po roku od wypadku Pan Tomasz wciąż nie zgina w pełni stawu skokowego, a jego prawa noga jest krótsza o 2 cm. Lekarz orzecznik ZUS stwierdził 10% stałego uszczerbku na zdrowiu (za ograniczenie ruchomości i niewielkie skrócenie). Z racji, że był to wypadek w drodze z pracy, ZUS wypłacił 10% x 1636 zł = 16 360 zł. Ponadto z ubezpieczenia OC sprawcy (kierowc

Przykład 2: Pani Ewa złamała szyjkę kości udowej wskutek upadku na źle odśnieżonym chodniku. W wieku 60 lat taka kontuzja to poważna sprawa – konieczna była endoproteza biodra. Po leczeniu okazało się, że choć proteza działa, to zakres ruchu w stawie biodrowym jest nieco mniejszy, a Pani Ewa musi chodzić ostrożniej. Orzeczono 15% uszczerbku na zdrowiu (uszkodzenie nasady kości udowej z średnim ograniczeniem sprawności). Zakład ubezpieczeń miasta (bo chodnik należał do gminy) zaproponował 20 000 zł za uszczerbek i dolegliwości. Pani Ewa, odwołując się, wskazała na trwałe konsekwencje (konieczność używania laski do dłuższych spacerów, rezygnacja z aktywności jak taniec) – ostatecznie ugodowo otrzymała 40 000 zł zadośćuczynienia, w tym kwotę odpowiadającą przeliczeniu 15% uszczerbku po ok. 1600–1700 zł za procent. Gdyby był to wypadek przy pracy, jednorazowe odszkodowanie z ZUS wyniosłoby około 24 540 zł (15% * 1636 zł).

Przykład 3: Młody sportowiec, Pan Adam, złamał kość udową podczas zawodów (upadek na nartach) – na szczęście miał wykupioną indywidualną polisę NNW na sumę 100 000 zł. Po leczeniu i rehabilitacji stwierdzono 7% trwałego uszczerbku (niewielkie ograniczenie zginania kolana i osłabienie mięśni uda). Z jego polisy wypłacono mu 7% x 100 000 zł = 7 000 zł. Dodatkowo, ponieważ organizator zawodów zaniedbał zabezpieczenie trasy (co było współprzyczyną wypadku), ubezpieczyciel OC organizatora wypłacił panu Adamowi 10 000 zł zadośćuczynienia. W sumie otrzymał 17 000 zł, co pomogło pokryć koszty leczenia i rehabilitacji.

O czym warto pamiętać?

Pamiętajmy, że poza odszkodowaniem za uszczerbek możemy domagać się zwrotu kosztów leczenia i rehabilitacji, kosztów dojazdów do lekarzy, a także renty, jeśli po złamaniu nogi straciliśmy zdolność do pracy zarobkowej w dotychczasowym zawodzie. Wszystkie te roszczenia można zgłaszać łącznie przy dochodzeniu swoich praw.