Znaleźne w wysokości jednej dziesiątej wartości rzeczy przysługuje znalazcy, który dopełnił swoich obowiązków (art. 10 ustawy o rzeczach znalezionych). Znalazca, który zna właściciela, powinien niezwłocznie go zawiadomić, a gdy go nie zna, zawiadamia starostę. Żądanie znaleźnego trzeba zgłosić najpóźniej w chwili wydania rzeczy.
W pigułce
- Znalazca musi niezwłocznie zawiadomić właściciela. A gdy go nie zna, starostę.
- Dokumenty i broń oddaje się policji. Na przykład dowód osobisty albo paszport.
- Rzecz znalezioną w autobusie czy urzędzie oddaje się zarządcy. Ten przekazuje ją staroście po 3 dniach.
- Znaleźne wynosi jedną dziesiątą wartości rzeczy. Trzeba go zażądać najpóźniej przy wydaniu rzeczy.
- Po 6 miesiącach od wezwania właściciela rzecz może przejść na znalazcę. Albo po roku, gdy wezwanie nie było możliwe.
- Rzecz oddaną staroście trzeba odebrać w wyznaczonym terminie. Inaczej przechodzi na powiat.
- Klucze i dokumenty z danymi trafiają do powiatu. Nie do znalazcy.
Zawiadomienie o znalezieniu rzeczy
Jeżeli znalazca zna osobę uprawnioną do odbioru rzeczy i jej miejsce pobytu, powinien niezwłocznie ją zawiadomić i wezwać do odbioru. Jeżeli jej nie zna, zawiadamia starostę właściwego dla swojego miejsca zamieszkania albo miejsca znalezienia rzeczy. W miastach na prawach powiatu zadania starosty wykonuje prezydent miasta, zwykle przez biuro rzeczy znalezionych. Te same zasady dotyczą rzeczy porzuconych bez zamiaru wyzbycia się własności oraz zwierząt, które zabłąkały się lub uciekły.
Szczególne miejsca i rzeczy
- Cudze pomieszczenie. Kto znalazł rzecz w cudzym pomieszczeniu, zawiadamia osobę, która je zajmuje, i na jej żądanie oddaje jej rzecz na przechowanie.
- Dokumenty i rzeczy wymagające pozwolenia. Dowód osobisty, paszport, broń, amunicję albo materiały wybuchowe oddaje się niezwłocznie najbliższej jednostce policji.
- Budynek publiczny i środek transportu. Rzecz znalezioną w urzędzie, sklepie, autobusie czy pociągu oddaje się zarządcy. Zarządca przekazuje ją staroście po 3 dniach, chyba że w tym czasie zgłosi się właściciel.
Znaleźne
Znalazca, który dopełnił obowiązków, może żądać znaleźnego w wysokości jednej dziesiątej wartości rzeczy. Żądanie trzeba zgłosić najpóźniej w chwili wydania rzeczy osobie uprawnionej. Zgłoszenie po oddaniu rzeczy jest spóźnione.
Jeżeli rzecz przechowuje ktoś inny, na przykład starosta, znalazca może zastrzec, że będzie żądał znaleźnego. Przechowujący zawiadamia go wtedy o wydaniu rzeczy właścicielowi, a znalazca ma miesiąc na zgłoszenie żądania. Przy oddaniu rzeczy staroście spisuje się protokół, a żądanie znaleźnego odnotowuje się w poświadczeniu.
Przykład. Ktoś znajduje portfel z dokumentami i gotówką i zna adres właściciela. Oddając portfel, mówi, że żąda znaleźnego. Warto spisać krótkie oświadczenie z opisem rzeczy, datą i miejscem znalezienia oraz żądaniem znaleźnego.
Kiedy znalazca staje się właścicielem
Rzecz znaleziona, której osoba uprawniona nie odbierze w ciągu 6 miesięcy od doręczenia jej wezwania do odbioru, a gdy wezwanie nie jest możliwe, w ciągu roku od znalezienia, staje się własnością znalazcy, jeżeli dopełnił on swoich obowiązków (art. 187 § 1 k.c.).
Jeżeli rzecz oddano staroście, znalazca staje się właścicielem tylko wtedy, gdy odbierze ją w terminie wyznaczonym przez starostę. Inaczej rzecz przechodzi na powiat. Rzeczy umożliwiające dostęp do pomieszczeń i pojazdów, takie jak klucze, karty dostępu i piloty, a także dokumenty z danymi osobowymi stają się własnością powiatu. Zabytki i materiały archiwalne przechodzą na Skarb Państwa (art. 187 § 2 k.c.).
Nasze stanowisko. Zatrzymanie znalezionej rzeczy bez zawiadomienia właściciela albo starosty może skończyć się zarzutem przywłaszczenia. Najprostsze rozwiązanie to oddać rzecz i od razu zgłosić żądanie znaleźnego.
Najczęstsze pytania
Jedną dziesiątą wartości rzeczy.
Najpóźniej w chwili wydania rzeczy właścicielowi.
Oddać niezwłocznie do najbliższej jednostki policji.
Po 6 miesiącach od wezwania właściciela do odbioru, a gdy wezwanie nie jest możliwe, po roku od znalezienia, jeżeli znalazca dopełnił obowiązków.
Krótka odpowiedź na pytanie kosztuje 59 zł. Porada z analizą krótkiego dokumentu, na przykład wezwania, mandatu albo wyroku, kosztuje 99 zł.
Masz spór o znalezioną rzecz albo znaleźne?
Opisz sytuację. Wyjaśnimy, jakie masz prawa i obowiązki.
Podstawa prawna
- ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o rzeczach znalezionych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 501): art. 1, art. 4 do 7, art. 10
- ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny: art. 187
- Stan prawny na 5 października 2026 r.
Redakcja Proste Prawo 24
Portal prawny Proste Prawo 24. Wyjaśniamy przepisy na przykładach z praktyki. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
biuro@prosteprawo24.pl