Przerwa w odbywaniu kary pozbawienia wolności jest obowiązkowa w razie choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby uniemożliwiającej wykonywanie kary (art. 153 § 1 k.k.w.). Sąd penitencjarny może też udzielić przerwy, jeżeli przemawiają za tym ważne względy rodzinne lub osobiste (art. 153 § 2 k.k.w.). Pogorszenie sytuacji materialnej rodziny i rozłąka z dziećmi co do zasady nie wystarczą.
W pigułce
- Przy ciężkiej chorobie sąd musi udzielić przerwy. Do czasu ustania przeszkody.
- Z ważnych względów rodzinnych lub osobistych sąd może udzielić przerwy. To decyzja fakultatywna.
- Przerwy udziela sąd penitencjarny. Sąd okręgowy właściwy dla miejsca pobytu skazanego.
- Łączny okres przerw fakultatywnych to co do zasady rok. Dłużej przy ciąży i samotnej opiece nad dzieckiem.
- Kolejnej przerwy nie można dostać wcześniej niż po roku. Wyjątkiem jest ciężka choroba i wypadek losowy.
- Sąd może nałożyć obowiązki. Na przykład zgłaszanie się na policję.
- Niepowrót do zakładu karnego to przestępstwo. Po 3 dniach od terminu.
Przerwa obowiązkowa
Sąd udziela przerwy w wypadku choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby, która uniemożliwia wykonywanie kary, do czasu ustania przeszkody (art. 153 § 1 w związku z art. 150 § 1 k.k.w.). Ciężka choroba to stan, w którym pobyt w zakładzie karnym może zagrażać życiu skazanego lub spowodować poważne niebezpieczeństwo dla jego zdrowia (art. 150 § 2 k.k.w.).
Przerwa fakultatywna
Sąd może udzielić przerwy, jeżeli przemawiają za tym ważne względy rodzinne lub osobiste (art. 153 § 2 k.k.w.). Chodzi o sytuację, w której ciężkie położenie najbliższej rodziny da się poprawić tylko dzięki obecności skazanego, na przykład gdy chory członek rodziny nie ma nikogo innego, kto mógłby się nim zająć.
Sądy podkreślają, że pogorszenie sytuacji materialnej rodziny i rozłąka z dziećmi to naturalne skutki kary, które co do zasady nie uzasadniają przerwy.
Ważnych względów rodzinnych lub osobistych nie można mylić z naturalnymi skutkami odbywania kary pozbawienia wolności.
postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 22 kwietnia 2016 r., II AKzw 333/16
Podobnie Sąd Apelacyjny w Krakowie w postanowieniu z 6 kwietnia 2018 r. (II AKzw 253/18) uznał brak możliwości wspierania rodziny przez skazanego za typowe następstwo kary.
Który sąd udziela przerwy
Przerwy udziela sąd penitencjarny, czyli sąd okręgowy, w którego okręgu przebywa skazany (art. 3 § 2 k.k.w.). Dalszych przerw udziela sąd, który udzielił pierwszej (art. 153 § 5 k.k.w.). Wniosek może złożyć także dyrektor zakładu karnego (art. 153 § 2a k.k.w.).
Jak długo może trwać przerwa i kiedy złożyć kolejny wniosek
Przerwa obowiązkowa trwa do ustania przeszkody. Przerwy fakultatywnej można udzielić kilkakrotnie, ale łączny okres nie może przekroczyć roku, a w stosunku do kobiety ciężarnej oraz osoby samotnie sprawującej opiekę nad dzieckiem 3 lat po urodzeniu dziecka (art. 153 § 2 w związku z art. 151 § 1 i 3 k.k.w.).
Kolejnej przerwy nie można udzielić przed upływem roku od zakończenia poprzedniej i powrotu do zakładu karnego, chyba że zachodzi ciężka choroba albo inny wypadek losowy (art. 153 § 3 k.k.w.).
Obowiązki w czasie przerwy
Sąd może zobowiązać skazanego do starań o pracę zarobkową, zgłaszania się na policję, leczenia lub rehabilitacji, terapii albo udziału w programach korekcyjno-edukacyjnych (art. 153 § 2 w związku z art. 151 § 4 k.k.w.). W niektórych przypadkach sąd może też orzec elektroniczną kontrolę miejsca pobytu (art. 153a k.k.w.).
Kto bez usprawiedliwionej przyczyny nie wraca do zakładu karnego najpóźniej w ciągu 3 dni po upływie wyznaczonego terminu, popełnia przestępstwo zagrożone grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku (art. 242 § 3 k.k.).
Nasze stanowisko. O przerwie decydują dowody. Dokumentacja medyczna, zaświadczenia o sytuacji rodziny i informacja, że nikt inny nie może pomóc, są ważniejsze niż ogólne zapewnienia.
Najczęstsze pytania
Co do zasady nie. Sądy uznają pogorszenie sytuacji materialnej za naturalny skutek kary.
Łącznie do roku, a przy ciąży i samotnej opiece nad dzieckiem dłużej. Przerwa z powodu ciężkiej choroby trwa do ustania przeszkody.
Po roku od zakończenia poprzedniej przerwy, chyba że zachodzi ciężka choroba albo wypadek losowy.
Grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku.
Krótka odpowiedź na pytanie kosztuje 59 zł. Porada z analizą krótkiego dokumentu, na przykład wezwania, mandatu albo wyroku, kosztuje 99 zł.
Potrzebujesz przerwy w odbywaniu kary?
Opisz sytuację skazanego i rodziny. Ocenimy, czy wniosek ma szanse.
Podstawa prawna
- ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy: art. 3 § 2, art. 150, art. 151, art. 153, art. 153a
- ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny: art. 242 § 3
- postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 22 kwietnia 2016 r., II AKzw 333/16
- postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 6 kwietnia 2018 r., II AKzw 253/18
- Stan prawny na 5 października 2026 r.
Redakcja Proste Prawo 24
Portal prawny Proste Prawo 24. Wyjaśniamy przepisy na przykładach z praktyki. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
biuro@prosteprawo24.pl