Złamana ręka – jak uzyskać odszkodowanie i ile można otrzymać?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej uszczerbek ten to trwałe pogorszenie stanu zdrowia spowodowane wypadkiem. Stały uszczerbek oznacza trwałe, nieodwracalne następstwa dla zdrowia (np. sztywność stawu, która już nie ustąpi), natomiast długotrwały uszczerbek to taki, który utrzymuje się długo (ponad 6 miesięcy), ale potencjalnie może ulec poprawie. Lekarz orzecznik ocenia stopień uszczerbku w procentach, korzystając z tabel stanowiących załącznik do wspomnianego rozporządzenia. Dla różnych urazów przewidziano określone widełki procentowe – im poważniejsze skutki złamania ręki (np. zniekształcenie kości, utrata pełnej ruchomości), tym wyższy procent uszczerbku na zdrowiu.

Procedura uzyskania odszkodowania (zadośćuczynienia) za złamaną rękę

Aby uzyskać odszkodowanie, należy wykazać związek między wypadkiem a urazem oraz przedstawić dokumentację medyczną. W praktyce procedura różni się w zależności od okoliczności zdarzenia:

• Wypadek przy pracy: Jeśli do złamania ręki doszło w pracy lub w drodze do/z pracy, poszkodowany może ubiegać się o jednorazowe odszkodowanie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Po zakończeniu leczenia i rehabilitacji należy złożyć wniosek do ZUS. Lekarz orzecznik ZUS bada poszkodowanego i na podstawie dokumentacji oraz badania ustala procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego wypadkiem. Orzeczenie lekarza określa ten procent, a ZUS na jego podstawie wypłaca odszkodowanie pieniężne.

• Wypadek komunikacyjny lub inne zdarzenie poza pracą: Gdy ręka została złamana np. w wypadku drogowym z winy innej osoby lub wskutek zaniedbania (np. potknięcie na śliskim chodniku), odszkodowania dochodzi się od ubezpieczyciela sprawcy (polisa OC) lub z własnego ubezpieczenia NNW. W postępowaniu likwidacyjnym ubezpieczyciel również wymaga dokumentacji medycznej oraz często orzeczenia lekarskiego o procentowym uszczerbku na zdrowiu. Często wykorzystywane są te same tabele procentowe, co w rozporządzeniu z 2002 r. – dzięki temu ocena jest ustandaryzowana. Po ustaleniu uszczerbku ubezpieczyciel wypłaca świadczenie. W przypadku sporu co do wysokości odszkodowania, poszkodowany może dochodzić roszczeń na drodze sądowej, gdzie sąd bierze pod uwagę m.in. stopień trwałego uszczerbku, ból i cierpienie poszkodowanego oraz konsekwencje dla jego życia.

Ocena uszczerbku przy złamanej ręce

Złamanie ręki może oznaczać złamanie kości dłoni, przedramienia (kość promieniowa lub łokciowa) bądź ramienia (kość ramienna). Każde z nich może inaczej wpływać na sprawność kończyny, stąd różnice w ocenie procentowej. Załącznik do rozporządzenia z 18.12.2002 r. zawiera szczegółową tabelę urazów i odpowiadających im procentów uszczerbku. Przykładowo:

• Złamanie kości ramiennej (kość długa w ramieniu): Jeśli złamanie zrośnie się prawidłowo, bez przemieszczeń i nie powoduje istotnych ograniczeń ruchomości w stawie barkowym czy łokciowym, to stały uszczerbek na zdrowiu jest niski – często w granicach 5%. Natomiast złamanie z przemieszczeniem odłamów i źle wygojone może skutkować ograniczeniem ruchu lub siły w ręce. Przy niewielkim zniekształceniu i drobnym ograniczeniu ruchomości uszczerbek może wynieść około 10%, przy poważniejszych komplikacjach (znaczne przemieszczenie kości, ograniczenie ruchów powyżej 2/3 normalnego zakresu, trwałe przykurcze) nawet 15–20%. Dodatkowe powikłania, takie jak przewlekłe zapalenie kości czy stawy rzekome (brak pełnego zrostu), mogą zwiększyć uszczerbek o kolejne kilka procent.

• Złamanie kości przedramienia (kość promieniowa lub łokciowa albo obie): Tutaj również wiele zależy od przebiegu leczenia. Przy prawidłowym zroście i powrocie funkcji nadgarstka oraz łokcia uszczerbek bywa niewielki (np. 5–8%). Gdy jednak na skutek złamania przedramienia pojawi się ograniczenie ruchów rotacyjnych przedramienia lub nadgarstek nie odzyska pełnej sprawności, lekarz orzecznik może określić uszczerbek na poziomie 10–15%, a w bardzo ciężkich przypadkach (np. znaczne skrócenie ręki, duże zniekształcenie kości) nawet kilkanaście procent więcej.

• Złamanie w obrębie stawu nadgarstkowego lub łokciowego: Złamania nasad kości (np. głowy kości promieniowej przy łokciu czy kości nadgarstka) często skutkują ograniczeniem ruchomości stawu. Niewielkie ograniczenie zgięcia/wyprostu lub obrotu (do 1/3 normalnego zakresu) to uszczerbek rzędu 5%, średnie (do 2/3 zakresu) około 10%, a bardzo duże ograniczenie ruchu lub całkowite usztywnienie stawu może być wycenione na 20–30% uszczerbku na zdrowiu.

Wysokość odszkodowania i przykłady praktyczne

Wysokość odszkodowania za złamaną rękę zależy od ustalonego procentu uszczerbku oraz od rodzaju świadczenia, o jakie się ubiegamy. Jeżeli jest to jednorazowe odszkodowanie z ZUS (wypadek przy pracy), kwota jest obliczana według stawek ustawowych za każdy procent. Obecnie (stan na 2025 r.) za 1% uszczerbku na zdrowiu ZUS wypłaca około 1636 zł. Dla zobrazowania: 5% uszczerbku to ok. 8,2 tys. zł świadczenia, 10% to ok. 16,3 tys. zł, a 20% to już ponad 32 tys. zł. Kwoty te co roku podlegają waloryzacji, ale rządowy przelicznik pozostaje stały – im wyższy procent, tym proporcjonalnie większa wypłata.

W przypadku dochodzenia odszkodowania od ubezpieczyciela sprawcy (np. wypadku drogowego) lub z polisy NNW, często stosuje się podobne przeliczniki procentowe. Jednak poza samym uszczerbkiem na zdrowiu można domagać się także zadośćuczynienia za ból i cierpienie, utracone dochody za czas niezdolności do pracy czy zwrot kosztów leczenia. Dlatego w postępowaniu cywilnym ostateczna suma może być wyższa i mniej ściśle powiązana z tabelą uszczerbku – tabela stanowi raczej punkt odniesienia do negocjacji. Niemniej jednak wielu ubezpieczycieli również oferuje stałe kwoty za 1% uszczerbku (np. w umowach NNW może to być określona suma za 1%, mnożona przez ustalony procent uszczerbku).

Przykład 1 –  odszkodowanie od właściciela sklepu.

Pani Maria doznała skomplikowanego złamania przedramienia (obie kości – promieniowa i łokciowa) na skutek potknięcia się o nieoznakowaną przeszkodę w sklepie. Przeszła operacyjne zespolenie kości i długą rehabilitację. Niestety, nadgarstek pozostał sztywny w 50%, a siła chwytu dłoni znacznie się zmniejszyła. Orzeczony uszczerbek na zdrowiu to 15%. Pani Maria dochodziła roszczeń od właściciela sklepu – ubezpieczyciel po negocjacjach wypłacił jej około 25 000 zł zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (bóle, długie leczenie, ograniczenia w życiu codziennym) oraz dodatkowo 24 540 zł tytułem odszkodowania za 15% trwałego uszczerbku (według stawki ok. 1636 zł za 1%). Łącznie otrzymała ok. 49 500 zł. Gdyby taki uszczerbek powstał w wypadku przy pracy, jednorazowe świadczenie z ZUS wyniosłoby analogicznie 15% x 1636 zł = 24 540 zł.

Przykład 2 – wypadek przy pracy.

Pan Andrzej, pracownik budowlany, spadł z rusztowania i złamał kość ramienną prawej ręki w kilku miejscach. Po leczeniu okazało się, że ręka nie prostuje się w łokciu (ograniczenie ruchu o około połowę) i jest zauważalnie słabsza. Lekarz orzecznik ZUS stwierdził 20% stałego uszczerbku na zdrowiu (biorąc pod uwagę znaczne ograniczenie ruchomości stawu łokciowego i trwałe zmiany w kości). ZUS przyznał Panu Andrzejowi jednorazowe odszkodowanie:
20% × 1636 zł = 32 720 zł.

Dodatkowo Pan Andrzej zdecydował się dochodzić zadośćuczynienia od pracodawcy z polisy OC pracodawcy.
Jednak w polskim prawie odpowiedzialność pracodawcy nie jest automatyczna — poszkodowany musi wykazać, że do wypadku doszło z winy lub zaniedbania pracodawcy (art. 435, 415, 444 i 445 Kodeksu cywilnego).

W tym przypadku Pan Andrzej wykazał zaniedbanie:

• Rusztowanie, z którego spadł, nie było właściwie zabezpieczone (brakowało balustrad ochronnych i siatek zabezpieczających przed upadkiem, co było niezgodne z przepisami BHP).

• Pracodawca nie zapewnił obowiązkowego szkolenia BHP dla nowych pracowników.

Ekspert BHP sporządził opinię, w której jasno wskazał, że rusztowanie było niezgodne z wymaganiami rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu robót budowlanych.

Dzięki temu Pan Andrzej miał podstawę do dochodzenia zadośćuczynienia za ból, cierpienie i utratę sprawności ręki.

W postępowaniu sądowym mógł otrzymać dodatkowo np. 40 000–60 000 zł zadośćuczynienia od ubezpieczyciela OC pracodawcy.