Przedawnienie grzywny za wykroczenie oznacza, że po 3 latach od uprawomocnienia się rozstrzygnięcia, także mandatu, grzywny już się nie wykonuje (art. 45 § 3 k.w.). Grzywny za przestępstwo nie można wykonać po upływie 10 lat od uprawomocnienia się wyroku (art. 103 § 1 pkt 3 k.k.). Do obu terminów dolicza się okres od 31 marca do 16 maja 2020 r., w którym przepisy covidowe wstrzymały bieg przedawnienia.
W pigułce
- Grzywna za wykroczenie przedawnia się po 3 latach. Liczonych od uprawomocnienia się orzeczenia.
- Grzywna za przestępstwo przedawnia się po 10 latach. Liczonych od uprawomocnienia się wyroku.
- Po przedawnieniu grzywny nie można wykonać. Ani dobrowolnie egzekwować, ani zamienić na areszt.
- Okres pandemii liczy się tylko częściowo. Dolicza się czas od 31 marca do 16 maja 2020 r.
- Grzywnę można rozłożyć na raty. Zamiast czekać na przedawnienie.
Przedawnienie grzywny za wykroczenie
Orzeczona kara lub środek karny za wykroczenie nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęły 3 lata (art. 45 § 3 k.w.). Dotyczy to zarówno grzywny z wyroku sądu, jak i mandatu karnego.
Przykład. Mandat uprawomocnił się 10 marca 2023 r. Jeżeli do 10 marca 2026 r. nie doszło do jego wykonania, grzywna się przedawniła.
Przedawnienie grzywny za przestępstwo
Nie można wykonać kary grzywny orzeczonej za przestępstwo, jeżeli od uprawomocnienia się wyroku skazującego upłynęło 10 lat (art. 103 § 1 pkt 3 k.k.). Ten sam termin dotyczy środków karnych, środków kompensacyjnych i przepadku (art. 103 § 2 k.k.).
Przepisy covidowe a przedawnienie grzywny
Od 31 marca do 16 maja 2020 r. obowiązywał art. 15zzr ust. 6 ustawy covidowej. W tym czasie nie biegło przedawnienie karalności i przedawnienie wykonania kary w sprawach o przestępstwa, przestępstwa i wykroczenia skarbowe oraz w sprawach o wykroczenia. Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów przesądził, że wstrzymanie dotyczy także spraw o czyny popełnione przed 31 marca 2020 r. (uchwała SN z 14 września 2022 r., I KZP 9/22). Sądy doliczają z tego tytułu 46 dni do terminu przedawnienia, a wyrok Trybunału Konstytucyjnego opisany niżej tego przepisu nie dotyczy (postanowienie SN z 28 sierpnia 2025 r., II KK 287/25).
Inaczej jest z późniejszym art. 15zzr¹ ust. 1 tej ustawy. Wstrzymywał on przedawnienie w sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe przez cały stan zagrożenia epidemicznego i stan epidemii oraz 6 miesięcy po ich odwołaniu, a uchylono go z dniem 1 października 2023 r. Trybunał Konstytucyjny uznał ten przepis za niezgodny z Konstytucją (wyrok TK z 12 grudnia 2023 r., P 12/22, Dz. U. z 2023 r. poz. 2740). Trybunał wskazał, że norma ta nie oddziaływała, a w sprawach w toku sąd ma ją pominąć i stosować ogólne przepisy o biegu przedawnienia. Okresu z art. 15zzr¹ nie dolicza się więc do terminu przedawnienia.
Nasze stanowisko. Przy grzywnach z wyroków i mandatów, które uprawomocniły się przed wiosną 2020 r., trzeba sprawdzić, czy termin nie wydłużył się o okres od 31 marca do 16 maja 2020 r. Zanim uzna się, że grzywna się przedawniła, warto dokładnie sprawdzić daty.
Raty zamiast czekania na przedawnienie
Czekanie na przedawnienie bywa ryzykowne, bo nieuiszczona grzywna może zostać ściągnięta w drodze egzekucji, a przy przestępstwie zamieniona na zastępczą karę. Bezpieczniej jest złożyć wniosek o rozłożenie grzywny na raty. Więcej o skutkach skazania i jego zatarciu można sprawdzić w kalkulatorze zatarcia skazania.
Najczęstsze pytania
Po 3 latach od uprawomocnienia. Później grzywny nie można wykonać.
Po 10 latach od uprawomocnienia się wyroku skazującego. Do tego terminu dolicza się okres od 31 marca do 16 maja 2020 r., gdy przepisy covidowe wstrzymały bieg przedawnienia.
Tak, ale w ograniczonym zakresie. Od 31 marca do 16 maja 2020 r. przedawnienie wykonania kary nie biegło także w sprawach o wykroczenia (art. 15zzr ust. 6 ustawy covidowej). Późniejszy przepis o wstrzymaniu przedawnienia dotyczył tylko przestępstw i przestępstw skarbowych, a Trybunał Konstytucyjny uznał go za niezgodny z Konstytucją.
Tak. Wniosek składa się w toku postępowania wykonawczego.
Krótka odpowiedź na pytanie kosztuje 59 zł. Porada z analizą krótkiego dokumentu, na przykład wezwania, mandatu albo wyroku, kosztuje 99 zł.
Nie wiesz, czy Twoja grzywna się przedawniła?
Podaj daty wyroku lub mandatu. Sprawdzimy, czy grzywnę można jeszcze wykonać.
Podstawa prawna
- ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń: art. 45 § 3
- ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny: art. 103
- ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19: art. 15zzr ust. 6 i art. 15zzr¹ ust. 1 (oba uchylone)
- wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2023 r., P 12/22 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2740)
- uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 14 września 2022 r., I KZP 9/22
- postanowienie Sądu Najwyższego z 28 sierpnia 2025 r., II KK 287/25
- Stan prawny na 15 października 2026 r.
Redakcja Proste Prawo 24
Portal prawny Proste Prawo 24. Wyjaśniamy przepisy na przykładach z praktyki. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
biuro@prosteprawo24.pl